گروه : گفت و گو
مسکن برای فرهنگیان، صرفاً یک سرپناه نیست؛ بخشی از امنیت اقتصادی و آرامش خانوادهای است که سالها در کلاس درس، سرمایه انسانی کشور را پرورش داده است. از همین رو، عملکرد تعاونیهای مسکن فرهنگیان، مستقیماً با اعتماد اعضا و سرنوشت سرمایه آنان پیوند خورده است.
در این میان، مدیریت تخصصی، شفافیت مالی، انتخاب مدیران شایسته، دسترسی به زمین و تسهیلات بانکی و البته همکاری دستگاههای اجرایی، حلقههای زنجیرهای هستند که ضعف هر یک میتواند مسیر خانهدارشدن اعضا را طولانی کند.
برای بررسی این مسائل، با دکتر نجار، رئیس شرکت تعاونی مسکن فرهنگیان استان البرز به گفتوگو نشستهایم؛ گفتوگویی درباره فرصتها و چالشهای تعاونی، پروژههای انجامشده و در دست اجرا، صیانت از آورده فرهنگیان و ضرورت اصلاح سازوکارهای مدیریتی و نظارتی.
آقای دکتر؛ اگر بخواهیم از نقطه آغاز شروع کنیم، مهمترین چالش و فرصت تعاونی مسکن فرهنگیان چیست؟
به اعتقاد من، مهمترین چالش، مدیریت و انتخاب مدیران توانمند است. این موضوع تقریباً در همه تعاونیها اهمیت دارد و در تعاونی مسکن، به دلیل ارتباط مستقیم با سرمایه و آینده اعضا، اهمیت آن دوچندان میشود.
در مقابل، جامعه بزرگ فرهنگیان یک ظرفیت قابل توجه است. اگر سرمایه و توان اعضا با مدیریت کارآمد تجمیع شود، میتوان یک مجموعه قدرتمند برای تأمین مسکن ایجاد کرد. به نظر من، هنر اصلی تعاونی آن است که بتواند زمینهای دارای اسناد ملکی یا دولتی را با پیگیری مستمر و مدیریت صحیح، به فرصت واقعی خانهدارشدن اعضا تبدیل کند.
نحوه عضویت و مزایای واقعی عضویت در تعاونی چیست؟
پس از طی مراحل قانونی و تعریف ساختار تعاونی، افراد واجد شرایط میتوانند عضو شوند.
یکی از اقداماتی که در دوره مدیریتی خود دنبال کردم، این بود که اعضا بر اساس میزان آورده و توان مالی، در پروژههای متناسب دستهبندی شوند. هدف این بود که با برنامهریزی مناسب، اعضا حداکثر طی ۲۴ تا ۳۰ ماه صاحب خانه شوند.
از سوی دیگر، پروژههایی که به حد مشخصی از پیشرفت برسند، میتوانند از تسهیلات بانکی استفاده کنند و در موارد واجد شرایط، تسهیلات مناسب بانکی نیز میتواند به تسریع خانهدارشدن اعضا کمک کند.
چرا هنوز بخشی از فرهنگیان البرز خانهدار نشدهاند؟
یکی از مشکلات جدی، آگاهی ناکافی اعضا از قوانین و سازوکار تعاونیهاست. عضو باید بداند در چه پروژهای سرمایهگذاری میکند، هیئتمدیره چه سوابقی دارد، منابع چگونه هزینه میشود و پروژه چه زمانبندیای دارد.
اگر این آگاهی وجود نداشته باشد، ممکن است ثبتنام انجام شود اما بعد، اعضا با سرمایههایی مواجه شوند که برای مدت طولانی در پروژههای بلاتکلیف یا زمانبر باقی مانده است.
به نظر من، آموزش و اطلاعرسانی به اعضا باید بخشی جداییناپذیر از فعالیت تعاونی باشد.
آخرین وضعیت پروژههای تعاونی؟
در دوره مدیریتی بنده تلاش شد پروژهها متناسب با توان مالی اعضا ساماندهی شوند.
پروژههایی در هشتگرد، مسکن مهر، پشت تالار لوتوس و مهرشهر داشتیم که در حدود ۳۰ ماه به پایان رسیدند و انتقال اسناد نیز انجام شد و اعضای این پروژهها صاحب خانه شدند.
در حال حاضر یک پروژه فعال باقی مانده که حدود ۱۰۰ واحد دارد. این پروژه به دلایلی از جمله ضعف عملکرد در برخی مقاطع و مشکلات مالی برخی اعضا، زمانبر شد؛ اما اکنون مجدداً با جدیت در حال پیگیری است و حدود ۷۰ درصد پیشرفت ساختمانی دارد.
فرهنگیانی که سالها آورده پرداخت کردهاند، چه زمانی میتوانند کلید خانه خود را دریافت کنند؟
در تعاونیها میزان آورده اعضا همیشه یکسان نیست و این موضوع میتواند در روند اجرای پروژه اثرگذار باشد. از سوی دیگر، طولانیشدن پروژه الزاماً به معنای زیان عضو نیست. در برخی پروژههایی که بنده در آنها فعالیت داشتهام، افزایش ارزش امتیاز موجب شده اعضا از ارزش افزوده قابل توجهی برخوردار شوند. اگر بخواهم عملکرد مدیریتی خودم را ارزیابی کنم، با حفظ تواضع، نمره ۱۷ از ۲۰ به خودم میدهم.
البته بخشی از مسائل نیز خارج از اختیار تعاونی و مرتبط با فرآیندهای دولتی است.
افزایش هزینه ساخت را باید بیشتر محصول شرایط اقتصادی دانست یا مدیریت؟
شرایط اقتصادی و افزایش هزینههای ساخت، طبیعتاً بر فعالیت تعاونیها تأثیر میگذارد؛ اما در کنار آن، مدیریت تعیینکننده است.
مدیر باید تخصص، تعهد و قدرت تصمیمگیری داشته باشد؛ پروژه را از ابتدا تا انتها بشناسد و بتواند برای منابع مالی، هزینهها، زمانبندی و مشکلات احتمالی راهکار داشته باشد. به باور من، در تعاونی مسکن، مدیریت حرف اول را میزند.
برای جلوگیری از تضییع آورده فرهنگیان چه باید کرد؟
اعضا باید بدانند سرمایه خود را به چه مجموعهای و تحت مدیریت چه افرادی میسپارند.
شناخت سوابق هیئتمدیره، دریافت گزارشهای مالی، اطلاع از میزان پیشرفت پروژه و مطالبه شفافیت، از حقوق طبیعی اعضاست.
در کنار نظارت اعضا، وجود مدیریت تخصصی و پاسخگو نیز میتواند از بروز بسیاری از مشکلات و تخلفات جلوگیری کند.
از استانداری، راه و شهرسازی و آموزشوپرورش چه مطالبهای دارید؟
نباید اجازه داد افراد فاقد تخصص و تجربه لازم، بدون ارزیابی شایستگی، مسئولیت تعاونی را بر عهده بگیرند. هزینه آزمون و خطا در تعاونی مسکن، مستقیماً متوجه اعضاست.
استانداری میتواند در حل مشکلات تعاونیها و هماهنگی میان دستگاههای مرتبط نقش مؤثری داشته باشد.
در آموزشوپرورش نیز با توجه به گستردگی جامعه فرهنگیان، انتظار میرود سازوکاری روشن برای حمایت، نظارت و پیگیری مسائل تعاونیهای مسکن ایجاد شود.
اگر فرهنگیان برای حل مشکلات تعاونی ناچار باشند از مسیرهای متعدد و سطوح مختلف اداری عبور کنند، طبیعتاً روند حل مسئله طولانی خواهد شد.
اگر بخواهید تنها یک تعهد روشن به اعضای تعاونی بدهید، آن چیست؟
شایستهسالاری در انتخاب مدیران. افرادی که مسئولیت سرمایه و آینده صدها خانواده را میپذیرند، باید توانمندی خود را با سابقه، تخصص و مستندات اثبات کنند. نمیتوان با آزمون و خطا درباره سرمایه مردم تصمیم گرفت.
سخن پایانی با فرهنگیان جوان؟
توصیه من این است که کورکورانه وارد هیچ پروژهای نشوند. سوابق مدیران، وضعیت پروژه، سازوکار مالی و توان پرداخت خودشان را بررسی کنند و متناسب با استطاعت مالی وارد پروژه شوند.
مسکن، تصمیمی بلندمدت و سرمایهای است؛ بنابراین انتخاب پروژه و مدیر باید نیز آگاهانه، مستند و مسئولانه باشد.
رضا قاسمپور روزنامهنگار و پژوهشگر فرهنگی
https://sarzaminemana.ir/?p=44057
