در سومین روز از برنامه‌های دهه کرج، آیین «بازخوانی هویت علمی کرج» با بزرگداشت استاد جلال افشار ارومیه‌ای، از بنیانگذاران علم حشره‌شناسی و موزه جانورشناسی ایران، در کاخ تاریخی سلیمانیه دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی کرج برگزار شد.
این آیین به همت دکتر ساناز اسفندیاری، دبیر انجمن «بخوان با ما» و دبیر اجرایی مراسم، و با حضور جمعی از مسئولان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، استادان و مسئولان موزه، اصحاب رسانه و علاقه‌مندان علم و فرهنگ برگزار شد و اجرای آن را خانم تقی‌زاده بر عهده داشت.
🌱کرج؛ گنجینه‌ای از علم و فرهنگ
ساناز اسفندیاری در آغاز مراسم، ضمن تبریک دهه کرج، بر ظرفیت کم‌نظیر دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی و موزه جانورشناسی تأکید کرد و بزرگداشت استاد جلال افشار را فرصتی برای بازخوانی بخشی از هویت علمی و تاریخی کرج و ایران دانست.
وی تأکید کرد که معرفی چنین شخصیت‌هایی تنها بزرگداشت یک فرد نیست؛ بلکه پاسداشت نسلی از دانشمندانی است که با تلاش و پژوهش، بخشی از بنیان علمی کشور را بنا کردند.
🌱امنیت غذایی؛ رسالت علم در خدمت مردم
در ادامه، دکتر مسعود احمدزاده، مسئول گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی، با اشاره به جایگاه علمی این گروه، امنیت غذایی و تولید محصول سالم و باکیفیت را از مهم‌ترین مسئولیت‌های جامعه علمی دانست.
وی با اشاره به پیشینه پرافتخار گروه گیاه‌پزشکی اظهار داشت: حفظ میراث علمی گذشتگان، انتقال آن به نسل آینده و تربیت نیروهای متخصص، از رسالت‌های اساسی دانشگاه است.
احمدزاده با اشاره به موزه جانورشناسی گفت: موزه‌ها حافظان میراث علمی ملت‌ها هستند و موزه‌ای که جلال افشار با امکاناتی محدود پایه‌گذاری کرد، امروز بخشی از سرمایه علمی ایران به شمار می‌رود.
وی ابراز امیدواری کرد نسل امروز بتواند میراث‌دار صالح دانش و تجربه پیشینیان باشد و کرج را یکی از گنجینه‌های علم و فرهنگ کشور دانست.
🌱جلال افشار؛ پیشگام علم حشره‌شناسی ایران
دکتر علیرضا صبوری نوشهری، رئیس موزه جانورشناسی و استاد دانشگاه تهران، بخش دیگری از مراسم را به روایت زندگی علمی و تاریخچه موزه اختصاص داد.
وی با اشاره به تحصیلات و فعالیت‌های علمی جلال افشار، از حضور او در انستیتو پاستور، وزارت فلاحت و فعالیت‌های تخصصی در حوزه حشره‌شناسی یاد کرد و ایجاد آزمایشگاه حشره‌شناسی و فعالیت‌های علمی و آموزشی وی را از نقاط مهم تاریخ علم کشاورزی ایران دانست.
به گفته صبوری، موزه جانورشناسی در سال ۱۳۰۷ بنیان نهاده شد و حدود ۱۵ سال است که به نام استاد جلال افشار نامگذاری شده است.
امروز این موزه با برخورداری از ۱۷ سالن، مجموعه‌ای ارزشمند از نمونه‌های جانوری و حشرات ایران و جهان را در خود جای داده و در سه حوزه نمایشی، علمی و اداری فعالیت می‌کند.
🌱 گنجینه‌ای از تنوع زیستی ایران
رئیس موزه جانورشناسی با اشاره به وجود هزاران نمونه جانوری و حشره در این مجموعه، بر اهمیت آن در شناخت تنوع زیستی کشور تأکید کرد. وی گفت بخشی از اعتبار جهانی این موزه به وجود نمونه‌های تایپ بازمی‌گردد؛ نمونه‌هایی که در شناسایی و نامگذاری گونه‌ها جایگاهی مرجع دارند و حفاظت از آنها مسئولیتی علمی در سطح ملی و بین‌المللی است.
وجود ده‌ها هزار نمونه حشره، مجموعه‌های تخصصی مربوط به کنه‌ها، جوندگان، حلزون‌ها و نمونه‌هایی از کشورهای مختلف، این موزه را به یکی از گنجینه‌های مهم مطالعات جانورشناسی کشور تبدیل کرده است.
صبوری همچنین بر تلاش پژوهشگران برای حفظ اصالت ایرانی در نامگذاری گونه‌ها و معرفی تنوع زیستی کشور تأکید کرد.
🌱موزه؛ پل میان علم، جامعه و نسل آینده
صبوری با اشاره به برنامه‌های آموزشی موزه گفت بازدید دانش‌آموزان مدارس و گروه‌های مردمی، یکی از ظرفیت‌های مهم این مجموعه برای پیوند دادن نسل جدید با علم و طبیعت است.
به گفته وی، موزه جانورشناسی علاوه بر فعالیت‌های پژوهشی، می‌تواند در افزایش شناخت عمومی نسبت به تنوع زیستی، محیط زیست و ضرورت همزیستی انسان با طبیعت نقش‌آفرین باشد.
صبوری همچنین از تلاش برای روزآمدسازی اطلاعات نمونه‌ها، استفاده از کدهای QR و توسعه ظرفیت بازدیدهای مجازی خبر داد.
🌱میراثی که نیازمند حمایت ملی است
رئیس موزه جانورشناسی با اشاره به محدودیت‌های مالی و کمبود نیروی انسانی، خواستار توجه بیشتر به این سرمایه علمی شد.
وی مقاوم‌سازی ساختمان موزه، تأمین امکانات تخصصی و تقویت نیروی انسانی را از نیازهای مهم مجموعه دانست و تأکید کرد حمایت از موزه می‌تواند از مسیر کمک‌های مالی، اهدای نمونه‌های جانوری، خدمات تخصصی و معرفی موزه در فضای رسانه‌ای و اجتماعی صورت گیرد.
به باور او، حفظ چنین مجموعه‌ای تنها وظیفه یک دانشگاه یا یک موزه نیست؛ بلکه بخشی از مسئولیت عمومی در قبال میراث علمی و طبیعی ایران است.
🌱جلال افشار؛ روایتگر پیوند علم و ایران
در ادامه، استاد خلیل طالبی جهرمی، از پیشکسوتان حشره‌شناسی، با بازخوانی بخش‌هایی از تاریخ علمی مجموعه و زندگی جلال افشار، از نقش او در توسعه حشره‌شناسی، مبارزه علمی با آفات و آموزش نسل‌های بعد سخن گفت.
آنچه از افشار در این مراسم روایت شد، تصویر دانشمندی بود که علم را از فضای کتاب و آزمایشگاه به میدان زندگی و کشاورزی آورد؛ از سفرهای علمی و پژوهش درباره حشرات تا تلاش برای بومی‌سازی دانش و مقابله علمی با آفات کشاورزی.
در این نگاه، مبارزه با آفات نه عرصه خرافه و باورهای غیرعلمی، بلکه میدان شناخت، پژوهش و بهره‌گیری از دانش است.
🌱کرج؛ شهر خاطره‌ها، امیدها و دانش
دکتر مهراب رجبی رئیس بنیاد ایران شناسی شعبه البرز نیز در این آیین با تأکید بر جایگاه تاریخی و فرهنگی کرج، این شهر را «شهر خاطره‌ها و امیدها» توصیف کرد و بر سهم ایران در تولید و گسترش دانش و فرهنگ تأکید داشت.
وی کرج را گنجینه‌ای از علم و فرهنگ دانست و موزه جانورشناسی استاد جلال افشار را روایتگر سال‌ها تلاش، پژوهش و مجاهدت علمی معرفی کرد.
دکتر بزرگداشت جلال افشار در حقیقت بزرگداشت یک نام نبود؛ بزرگداشت علم، پژوهش و نسلی از ایرانیانی بود که برای شناخت سرزمین، طبیعت و زیست‌بوم این کشور تلاش کردند.
🌱 تشریح برنامه‌های دهه کرج
در پایان دکتر حشمدار معاون فرماندار کرج ضمن تشریح برنامه‌های دهه کرج افزود:
«بازخوانی هویت علمی کرج» یادآور این حقیقت بود که هویت شهرها تنها در بناهای تاریخی و خاطراتشان خلاصه نمی‌شود؛ گاه در آزمایشگاه‌ها، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و در میراث دانشمندانی نهفته است که بی‌هیاهو، بخشی از آینده علمی یک ملت را ساخته‌اند.
جلال افشار و موزه جانورشناسی، بخشی از همین حافظه علمی ایران‌اند؛ حافظه‌ای که باید شناخته شود، حفظ شود و به نسل آینده سپرده شود.
رضا قاسم‌پور روزنانه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی
https://sarzaminemana.ir/?p=44752
