چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵، مجموعه فرهنگی باغ عرفان جاده چالوس، میزبان رئیس، معاونان، رؤسای دانشکده‌ها و مدیران گروه‌های دانشگاه خوارزمی بود؛ نشستی راهبردی و تبیینی با حضور دکتر سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزیر علوم که در آستانه آغاز سال تحصیلی، به بررسی مأموریت‌های جدید دانشگاه، شرایط کشور در دوره جنگ و پساجنگ، مسائل اجتماعی و فرهنگی دانشجویان و ضرورت پیوند دانشگاه با جامعه و صنعت اختصاص داشت.

در این نشست نیم‌روزه، پس از سخنان دکتر عبدالهی، رئیس دانشگاه خوارزمی، دکتر ابطحی به تبیین مأموریت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها پرداخت و معاونان و مسئولان فرهنگی و آموزشی دانشگاه نیز دیدگاه‌های خود را درباره شرایط جاری و الزامات سال تحصیلی جدید مطرح کردند. در پایان نیز سه پنل تخصصی با حضور استادان و مدیران دانشگاه برگزار شد.

🌀 بازتعریف نسبت دانشگاه با جامعه

در ابتدا دکتر بیژن عبدالهی با تشریح برنامه‌های دانشگاه برای تقویت ارتباط با جامعه و صنعت، از حرکت خوارزمی به سمت ایجاد پارک فناوری دانشگاهی خبر داد و گفت: طی دو سال گذشته پنج سوله برای ایجاد زیرساخت این مجموعه احداث شده و تکمیل تجهیزات و جزئیات آن با مشارکت بخش خصوصی دنبال خواهد شد تا در گام بعد، زمینه استقرار و فعالیت شرکت‌های نوآور و دانش‌بنیان فراهم شود.
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به پیشینه تاریخی و جایگاه علمی این دانشگاه اظهار کرد: خوارزمی از نخستین مؤسسات آموزش عالی کشور است و امروز با حدود ۱۲ هزار دانشجو، ۳۶۰ کدرشته و مجموعه‌ای گسترده از اعضای هیئت علمی، از ظرفیت قابل توجهی برای ایفای نقش در عرصه‌های علمی، پژوهشی و اجتماعی برخوردار است.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت مرجعیت اجتماعی دانشگاه، نقش استادان را فراتر از آموزش و پژوهش دانست و گفت: استادان علاوه بر نفوذ علمی، از سرمایه ارتباطی و نفوذ کلام در میان دانشجویان برخوردارند و می‌توان از این ظرفیت برای تقویت تاب‌آوری اجتماعی و دانشجویی بهره گرفت.

عبدالهی همچنین توسعه تحصیلات تکمیلی و گسترش خدمات علمی و پژوهشی دانشگاه به استان البرز و مناطق پیرامونی را از جهت‌گیری‌های خوارزمی عنوان کرد و افزود: دانشگاه باید بیش از گذشته در متن مسائل جامعه حضور داشته باشد و ظرفیت علمی خود را به مسائل واقعی کشور پیوند بزند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه در حوزه‌هایی همچون مدیریت، روان‌شناسی، علوم تربیتی، ادبیات و علوم انسانی، جامعه‌شناسی، جغرافیا و هواشناسی، گفت: مسائلی نظیر آلودگی هوا، انرژی، پدیده‌های جوی و فرونشست زمین نیازمند مطالعات علمی و مستمر است و دانشگاه خوارزمی آمادگی دارد در کنار مدیران شهری و استانی برای شناخت و حل این مسائل ایفای نقش کند.
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به ظرفیت نخبگانی دانشجویان نیز بر ضرورت بهره‌گیری از استعدادهای علمی و پژوهشی تأکید کرد و گفت دانشجویان مستعد و پژوهشگران دانشگاه می‌توانند بخش مهمی از سرمایه علمی مورد نیاز برای توسعه استان و کشور باشند.

🌀 نقش دانشگاه در مسائل استراتژیک

دکتر سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزیر علوم، بخش مهمی از سخنان خود را به شرایط کشور در دوره جنگ و پساجنگ و ضرورت بازتعریف مأموریت دانشگاه‌ها اختصاص داد.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های پژوهشی، گفت دانشگاه‌ها باید به سمت ساختارهای منعطف، مسئله‌محور و مأموریت‌گرا حرکت کنند؛ ساختارهایی که بتوانند خود را با مسائل متغیر کشور هماهنگ کرده و ظرفیت علمی دانشگاه را در مسیر نیازهای واقعی جامعه قرار دهند.
ابطحی با اشاره به برنامه وزارت علوم برای واگذاری برخی مسائل راهبردی کشور در قالب پروژه‌های پنج‌ساله به دانشگاه‌های منتخب، حوزه‌هایی همچون آب، انرژی و اقتصاد انرژی را از جمله این مأموریت‌ها عنوان کرد و افزود: در تفاهم‌نامه‌های بلندمدت میان وزارت علوم و وزارت نیرو نیز دانشگاه خوارزمی می‌تواند نقش مؤثری برعهده گیرد.

معاون پژوهشی وزیر علوم، دانشگاه را یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید دانش و تحلیل شرایط کشور دانست و بر ضرورت بهره‌گیری از تجربه استادان پیشکسوت و صاحب‌نظر در تعریف مأموریت‌های جدید تأکید کرد.
ابطحی همچنین در تحلیل شرایط اجتماعی کشور، انسجام ملی، فهم دقیق منافع ملی و افزایش تاب‌آوری اجتماعی را از مؤلفه‌های اساسی عبور از شرایط دشوار دانست و بر اهمیت همگرایی اجتماعی و شنیدن صداهای مختلف در فرآیند تصمیم‌سازی تأکید کرد.

وی تصریح کرد که حفظ سرمایه اجتماعی، شرط مهم پایداری ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور است و دانشگاه‌ها در کنار وظیفه علمی خود، می‌توانند در تقویت گفت‌وگو، فهم مشترک و افزایش ظرفیت اجتماعی جامعه نقش‌آفرین باشند
از نگاه معاون پژوهشی وزیر علوم، دانشگاه در شرایط جدید کشور نیازمند آن است که همزمان با حفظ جایگاه علمی خود، نسبت روشن‌تری با مسائل ملی پیدا کند؛ به گونه‌ای که پژوهش و دانش، مستقیماً در خدمت حل مسائل راهبردی کشور قرار گیرد.

🌀 مسئولیت‌های اجتماعی دانشگاه

در بخش دیگری از نشست، حجت‌الاسلام قنادزاده، نماینده ولی‌فقیه در دانشگاه، با اشاره به شرایط کشور بر ضرورت توجه به پشتوانه تمدنی، هویت ملی و انسجام اجتماعی تأکید کرد و نقش دانشگاه را در تقویت مبانی هویتی و فرهنگی جامعه مهم دانست.

حجت‌الاسلام ایمانی نیز در آستانه بازگشایی دانشگاه‌ها، بر ضرورت شناخت دقیق فضای اجتماعی جدید و پیش‌بینی مسائل سال تحصیلی تأکید کرد.

🌀 دانشجویان در زیست بوم جدید

در ادامه نشست، دکتر کرم حبیب‌پور، معاون آموزشی دانشگاه خوارزمی، با تمرکز بر تحولات اجتماعی و فرهنگی نسل جدید، بر ضرورت بازنگری در شیوه مواجهه دانشگاه با دانشجو تأکید کرد.
وی با نقد نگاه سنتی به دانشگاه اظهار کرد: «فهم سنتی از دانشگاه» موجب ایجاد فاصله با دانشجو شده است و برای شناخت نسل جدید، باید جهان زیست، دغدغه‌ها، علایق و شرایط زندگی او را درک کرد.
حبیب‌پور تأکید کرد: دانشجو پیش از آنکه صرفاً یک دانشجو باشد، یک شهروند است و دانشگاه باید این واقعیت را در سیاست‌گذاری‌های آموزشی، فرهنگی و اجتماعی خود لحاظ کند.
وی با اشاره به برخی پیمایش‌ها و داده‌های اجتماعی مطرح‌شده در جلسه، از چالش‌هایی نظیر میل به مهاجرت در میان بخشی از جوانان، نارضایتی‌های اقتصادی و اجتماعی، تغییر الگوهای مرجعیت و کاهش اعتماد به برخی نهادهای رسمی سخن گفت و در مقابل، بر جایگاه همچنان مهم استادان و معلمان در اعتماد اجتماعی تأکید کرد.

معاون آموزشی دانشگاه، پذیرش تفاوت‌ها و تنوع در محیط دانشگاه را ضرورتی انکارناپذیر دانست و با اشاره به موضوع حجاب، بر ناکارآمدی رویکردهای صرفاً سلبی تأکید کرد. به گفته وی، دانشگاه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفت‌وگو، فهم واقعیت‌های اجتماعی، پذیرش تکثر و ایجاد امکان شنیده شدن صداهای مختلف است.

حبیب‌پور همچنین با اشاره به تغییر «زیست دانشجو» و دگرگونی فضای اجتماعی و فرهنگی نسل جدید، بر ضرورت نزدیک‌تر شدن استاد و دانشگاه به زندگی واقعی دانشجویان تأکید کرد و گفت: تصویر دانشجو از آینده باید واقعی‌تر و عینی‌تر باشد و دانشگاه باید زمینه دیده شدن، شنیده شدن و توانمند شدن دانشجویان را فراهم کند.
وی نقش استاد را نیز فراتر از تدریس دانست و تصریح کرد: استاد دانشگاه علاوه بر انتقال دانش، در شهروندسازی، تقویت امید، گفت‌وگو و شکل‌گیری هویت اجتماعی دانشجو نقش دارد.

🌀 سه ضلع یک گفت‌وگوی راهبردی

نشست باغ عرفان را می‌توان از سه زاویه مکمل مورد توجه قرار داد: پیوند دانشگاه با جامعه و صنعت، تعریف مأموریت‌های ملی برای دانشگاه و بازشناسی نسل جدید دانشجویان.
در این میان، سخنان عبدالهی بر ظرفیت‌های علمی و اجتماعی خوارزمی و ضرورت حضور مؤثرتر آن در مسائل استان و کشور متمرکز بود؛ ابطحی بر مأموریت‌های راهبردی دانشگاه در شرایط جدید و پیوند پژوهش با نیازهای ملی تأکید کرد و حبیب‌پور نیز از ضرورت بازتعریف رابطه دانشگاه با نسل جدید و عبور از الگوهای سنتی سخن گفت.

این سه نگاه، در کنار مباحث فرهنگی و اجتماعی مطرح‌شده از سوی دیگر مسئولان دانشگاه، تصویری از دانشگاهی ارائه می‌کند که در آستانه سال تحصیلی جدید، با مجموعه‌ای از پرسش‌های تازه درباره علم، جامعه، فناوری، هویت، سرمایه اجتماعی و آینده نسل جوان مواجه است.

پایان‌بخش برنامه نیز برگزاری سه پنل تخصصی و گفت‌وگوی مستقیم میان استادان و مسئولان دانشگاه درباره مسائل آموزشی، فرهنگی و الزامات بازگشایی دانشگاه‌ها بود؛ گفت‌وگوهایی که می‌تواند نقطه آغاز بازخوانی نقش دانشگاه خوارزمی در سپهر علمی، اجتماعی و فرهنگی البرز و کشور باشد.