کرج، شهری با پیشینه‌ای ارزشمند در عرصه صنعت، کارآفرینی و توسعه اجتماعی است؛ شهری که بخش مهمی از هویت نوین خود را مدیون شخصیت‌هایی است که با نگاهی آینده‌نگر، میان تولید، اشتغال، توسعه شهری و مسئولیت اجتماعی پیوند برقرار کردند. محمدصادق فاتح یزدی، از چهره‌های اثرگذار تاریخ معاصر کرج، یکی از همین شخصیت‌هاست؛ کارآفرینی که نام او فراتر از فعالیت‌های اقتصادی، با اندیشه نهادسازی، گسترش فرصت‌های آموزشی و ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی نیز گره خورده است.

🌱 از محمدصادق فاتح یزدی تا تداوم یک اندیشه ماندگار

یکشنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵، با هماهنگی قبلی، برای آشنایی میدانی با بنیاد فاتح و بررسی ظرفیت‌ها و برنامه‌های این مجموعه، راهی دفتر آن در خیابان کسری، جهانشهر کرج شدم. از همان بدو ورود، نام و یاد محمدصادق فاتح یزدی در فضای مجموعه حضوری محسوس داشت. پس از دیدار با محمدباقر هوشیار، مدیرعامل بنیاد، و پویا پارسا، مسئول روابط عمومی مجموعه، گفت‌وگویی شکل گرفت که محورهای آن از میراث تاریخی و اجتماعی فاتح تا فعالیت‌های بنیاد، مسئولیت‌های اجتماعی و چشم‌اندازهای پیش‌روی این نهاد امتداد یافت.
در این نشست، اهمیت تعامل، گفت‌وگو، بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود و پیگیری راهکارهای سازنده برای توسعه فعالیت‌های بنیاد مورد توجه قرار گرفت. رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز تقویت جایگاه اجتماعی مجموعه و تداوم مسیر خدمت‌رسانی آن باشد.
این گزارش با نگاهی به میراث تاریخی فاتح، فعالیت‌های اجتماعی بنیاد و چشم‌انداز پیش‌روی آن، می‌کوشد تصویری از ظرفیت‌های این نهاد در ادامه مسیر توسعه و خدمت به جامعه ارائه کند.

🌱فاتح؛ پیشگام پیوند صنعت و مسئولیت اجتماعی

محمدصادق فاتح یزدی از چهره‌های شناخته‌شده کارآفرینی و توسعه صنعتی در کرج بود؛ مردی که نامش با شکل‌گیری بخش‌هایی از کرج نوین، توسعه جهانشهر و محدوده چهارصد دستگاه پیوند خورده است.
فعالیت‌های صنعتی، از جمله مجموعه‌های مرتبط با جهان‌چیت، سردخانه و روغن نباتی جهان، بخشی از کارنامه اقتصادی او را تشکیل می‌دهند؛ اما ارزش میراث فاتح را باید در ابعاد اجتماعی و انسانی اقدامات او نیز جست‌وجو کرد.
توجه به اسکان کارگران، توسعه زیرساخت‌های آموزشی و خدماتی، ایجاد مراکز رفاهی و فراهم‌کردن فرصت‌های بهتر زندگی، از جمله جلوه‌های این نگاه اجتماعی است؛ رویکردی که کارآفرینی را نه‌تنها وسیله‌ای برای تولید ثروت، بلکه ابزاری برای توسعه انسانی و ارتقای رفاه جامعه می‌داند.
به گفته محمدباقر هوشیار، مرحوم فاتح در کارنامه خود ساخت ۱۷ مدرسه و دو مسجد را ثبت کرده است. همچنین ایجاد خوابگاه دخترانه برای دانش‌آموزان شهرستانی در تهران و توجه به آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای، از جمله اقدامات ارزشمند در مسیر گسترش فرصت‌های آموزشی بوده است.
امروز نیز بازخوانی چنین تجربه‌هایی می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت مسئولیت اجتماعی، توسعه فعالیت‌های عام‌المنفعه و معرفی الگوهای موفق کارآفرینی اجتماعی فراهم آورد.

🌱بنیاد فاتح؛ تداوم مسیر خدمت و توسعه

بنیاد فاتح به‌عنوان مجموعه‌ای برخوردار از پیشینه تاریخی و اجتماعی ارزشمند، ظرفیت‌های متعددی برای ادامه فعالیت‌های عام‌المنفعه و گسترش خدمات اجتماعی در اختیار دارد. بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها می‌تواند به تقویت جایگاه بنیاد در عرصه مسئولیت اجتماعی و استمرار اهداف خیرخواهانه بنیان‌گذار آن کمک کند.
محمدباقر هوشیار، مدیرعامل بنیاد، در تشریح روند فعالیت مجموعه، به برخی مسائل اجرایی و مالی در ابتدای دوره مسئولیت خود اشاره کرد؛ از جمله ضرورت سامان‌دهی امور جاری، مدیریت هزینه‌ها، پیگیری پروژه‌ها و فراهم‌کردن زمینه پایداری فعالیت‌های مجموعه.
در این چارچوب، تلاش برای بهبود فرآیندهای اجرایی، مدیریت منابع و پیگیری امور در تعامل با بخش‌های مرتبط، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر فعالیت بنیاد را به سوی ثبات بیشتر و بهره‌برداری مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود هدایت کند.
روشن است که استمرار فعالیت یک نهاد عام‌المنفعه، علاوه بر برخورداری از اعتبار تاریخی، به مدیریت حرفه‌ای، برنامه‌ریزی هدفمند، اولویت‌بندی طرح‌ها و توجه مستمر به آثار اجتماعی فعالیت‌ها نیاز دارد.
بر همین اساس، توسعه خدمات اجتماعی، تقویت فعالیت‌های آموزشی و حمایتی، استفاده مناسب از ظرفیت دارایی‌ها و گسترش همکاری با نهادهای همسو، می‌تواند در زمره محورهای مهم پیش‌روی بنیاد قرار گیرد.

🌱صیانت از میراث و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ماندگار

یکی از موضوعات مطرح‌شده در این دیدار، روند پیگیری امور مرتبط با دارایی‌ها و اموال بنیاد و تلاش برای بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت‌های اقتصادی آن بود.
به گفته هوشیار، پس از توقیف برخی اموال در سال‌های پس از انقلاب، فرزند و نوادگان محمدصادق فاتح یزدی در سال ۱۳۷۵ با ارائه اسناد، پیگیری‌هایی را برای رفع توقیف و تعیین تکلیف دارایی‌های مرتبط انجام دادند. او همچنین به پیگیری‌های صورت‌گرفته برای رسیدگی به وضعیت برخی اموال و تعامل با نهادهای مرتبط اشاره کرد.
رسیدگی منظم به امور ثبتی و مالکیتی، پیگیری مستندات و بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی و کارشناسی، می‌تواند زمینه‌ساز تعیین تکلیف امور مرتبط با دارایی‌ها و استفاده هدفمندتر از این ظرفیت‌ها در راستای مأموریت‌های بنیاد باشد.
در این مسیر، تعامل سازنده با مجموعه‌های مرتبط و پیگیری اصولی موضوعات، می‌تواند به تقویت توان اجرایی بنیاد و فراهم‌شدن زمینه توسعه برنامه‌های اجتماعی و عام‌المنفعه کمک کند.
سرمایه اصلی بنیاد فاتح، تنها در دارایی‌ها و بناهای باقی‌مانده از گذشته خلاصه نمی‌شود؛ بلکه نام و اعتبار محمدصادق فاتح یزدی، پیشینه فعالیت‌های اجتماعی و فرصت ادامه این مسیر نیز بخشی از سرمایه معنوی این مجموعه به شمار می‌رود.
از این منظر، حفظ و تقویت میراث فاتح را باید تلاشی برای پیوندزدن تجربه‌های ارزشمند گذشته با نیازهای امروز جامعه دانست؛ مسیری که با برنامه‌ریزی، تعامل، مدیریت مسئولانه و توسعه خدمات اجتماعی می‌تواند افق‌های تازه‌ای پیش‌روی بنیاد قرار دهد.

رضا قاسم‌پور روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی