به گزارش خبرنگار سرزمین مانا عصر جمعه ۲۴ مهرماه ۱۴۰۵، همزمان با ولادت حضرت زینب(س) آیین نکوداشت استاد فریدون مغانلو، شاعر آتشین‌کلام زنجانی‌تبار، به همت مؤسسه فرهنگی‌هنری زنجانی‌های البرز «انجمن اشراق» و با حضور جمعی از مدیران فرهنگی، استادان دانشگاه، شاعران، مداحان، همشهریان و اهالی فرهنگ و ادب، در سالن اجتماعات اداره‌کل ورزش و جوانان استان البرز برگزار شد.

در این آیین، دکتر ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز، دکتر غفور خویینی، استاد دانشگاه خوارزمی و رئیس اسبق شورای شهر کرج، مهندس عزت مظفری، رئیس روابط عمومی سازمان ایسکو، استاد شوذب محمدی، رییس موسسه دعبل خزائی، و جمعی از چهره‌های فرهنگی و اجتماعی حضور داشتند. اجرای مراسم را رضا قاسم‌پور، روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی، بر عهده داشت.

این نکوداشت، افزون بر ادای احترام به یک عمر تلاش ادبی، فرصتی برای بازخوانی کارنامه شاعری بود که نزدیک به شش دهه از عمر خود را در قلمرو شعر فارسی و ترکی، از مرثیه‌سرایی و شعر آیینی تا غزل و مضامین اجتماعی و میهنی، سپری کرده است.

🌱 اشراق و پاسداشت سرمایه‌های ماندگار

در آغاز مراسم، دکتر حسن تقیلو، رئیس هیئت‌مدیره مؤسسه فرهنگی‌هنری زنجانی‌های البرز، ضمن خوشامدگویی به حاضران، به تشریح فعالیت‌های فرهنگی، هنری و مذهبی انجمن اشراق پرداخت و نکوداشت استاد مغانلو را در امتداد رسالت این مؤسسه برای پاسداشت مفاخر و سرمایه‌های فرهنگی دانست.
وی با تأکید بر ضرورت قدرشناسی از چهره‌هایی که سالیان متمادی از عمر خود را وقف آفرینش و اعتلای شعر و ادب کرده‌اند، این مراسم را ادای احترام به کارنامه‌ای دانست که با محافل ادبی زنجان و البرز و مجالس آیینی پیوند خورده است. تقیلو در پایان سخنان خود، غزلی خطاب به استاد مغانلو قرائت کرد که با استقبال و تشویق حاضران همراه شد.

در ادامه، کلیپی از آفرینش‌های ادبی و فعالیت‌های فرهنگی استاد مغانلو که به همت مهندس انصاری، دبیر مراسم، تهیه شده بود، به نمایش درآمد و بخش‌هایی از سال‌ها فعالیت ادبی این شاعر را به تصویر کشید.

🌱 در فرهنگ یک دست صدا ندارد

نخستین سخنران مراسم، دکتر ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز، با ابراز خرسندی از برگزاری آیین‌های نکوداشت شاعران و فرهیختگان اقوام مختلف، بر اهمیت مشارکت جمعی در پویایی حیات فرهنگی استان تأکید کرد.
وی با اشاره به گستره فعالیت‌های اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه‌های شعر، کتاب، هنر، رسانه و خبر، خاطرنشان کرد که تنوع فرهنگی جامعه، همکاری و هم‌افزایی میان هنرمندان، مؤسسات و گروه‌های فرهنگی را ضروری می‌سازد.
شریفی با ارزیابی مثبت از فعالیت‌های مستمر مؤسسه اشراق، حمایت از جامعه فرهنگی و هنری را از رویکردهای اصلی اداره‌کل برشمرد و با اشاره به تجلیل از شماری از شاعران در روز ملی شعر و ادب فارسی، بر همراهی مجموعه تحت مدیریت خود با برنامه‌های فاخر فرهنگی و هنری انجمن اشراق تأکید کرد.

🌱 غوری در جهان شعری مغانلو

در ادامه، دکتر غفور خویینی، استاد دانشگاه خوارزمی و رئیس اسبق شورای شهر کرج، فرهنگ و هنر را از موهبت‌های ارزشمند انسانی دانست و بر ضرورت تکریم صاحبان ذوق و آفرینش ادبی تأکید کرد.
وی با اشاره به بیش از چهار دهه آشنایی با استاد مغانلو، از خاطرات و تجربه‌های مشترک خود در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی یاد کرد و گفت که در دوران مسئولیتش در شورای شهر کرج، فرصت بیشتری برای معاشرت و شناخت نزدیک‌تر این شاعر فراهم شده بود.
خویینی با اشاره به وجوه گوناگون شخصیت ادبی مغانلو، تخیل و صور خیال را از ارکان بنیادین شعر دانست و این ویژگی‌ها را در جهان شعری او برجسته ارزیابی کرد.

🌱 پیوند شعر و شور آیینی

یکی از بخش‌های پرشور مراسم، سخنان استاد شوذب محمدی، رئیس بنیاد دعبل خزاعی البرز بود.
وی با بازگویی خاطراتی از نزدیک به نیم‌قرن موانست و معاشرت با استاد مغانلو، به جایگاه اشعار او در محافل آیینی و مذهبی اشاره کرد و سپس با الهام از سروده‌های این شاعر پیشکسوت، مولودی‌خوانی شورانگیزی اجرا کرد که با استقبال حاضران همراه شد. این بخش از مراسم، جلوه‌ای از پیوند شعر و سنت شفاهی مجالس آیینی را به نمایش گذاشت؛ پیوندی که در بخش مهمی از کارنامه ادبی مغانلو جایگاهی ویژه دارد. به قول رضا قاسم‌پور (یاشار زنگانی) در شعر تقدیمی به استاد مغانلو:

“فریدونام موغاندا گل
بولوت یاغیش دوغاندا گل
ایسلانمیشام باهار کیمی
گلین اوزون بوغاندا گل

مرثیه‌چی حوسینچی‌سن
سنه یاراشماز کی کوسن
مجلیس‌لرین مچید‌لرین
هم قابیغی هم ایچی‌سن

باش اوستونده آللاهیمیز
حوسین کیمی وار شاهیمیز
مغانلو تک شاعیریمیز
شوذب کیمی مداحیمیز”
🌱 اشراق، مایه مباهات زنجانی‌ها

مهندس عزت مظفری، رئیس روابط عمومی سازمان ایسکو، نیز ضمن ابراز خرسندی از برگزاری این آیین، به روحیات شاعرانه و ویژگی‌های انسان‌دوستانه استاد مغانلو پرداخت. وی فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی مؤسسه اشراق را مایه مباهات زنجانی‌های مقیم البرز دانست و بر اهمیت استمرار چنین برنامه‌هایی در تقویت پیوندهای اجتماعی و معرفی چهره‌های اثرگذار فرهنگی تأکید کرد.

در بخش دیگری از مراسم، استادان شعر و ادب، تیموری و صفایی زنجانی، به شعرخوانی پرداختند. سپس دل‌نوشته پدر گرامی شهید سردار عنایتی قرائت شد و فضای مجلس رنگ‌وبویی عاطفی یافت.
پس از آن، استاد حسینی با اشاره به سابقه آشنایی خود با مغانلو از اوایل دهه ۱۳۵۰، خاطراتی از همراهی‌های فرهنگی و ادبی خود بازگو کرد. وی همچنین با اشاره به برگزاری ۲۳۱۲ نشست در انجمن شعر و ادب فرخی یزدی، بر اهمیت استمرار محافل ادبی و نقش آن‌ها در انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف تأکید کرد.

دکتر فخرالدین انصاری، مدیرکل بازرسی فرودگاه پیام، شیخ شفیع صدری، رئیس اسبق اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کرج، استاد حسین جعفری، رئیس بسیج مداحان سپاه البرز، دکتر محمد جعفری، قاری بین‌المللی قرآن، و خانم مهندس مهری شیخی، مشاور امور بانوان شهرداری کرج، از دیگر حاضران این مراسم بودند.

🌱 مغانلو؛ شش دهه شعر و شاعری

در بخش پایانی مراسم، استاد فریدون مغانلو ضمن سپاسگزاری از مؤسسه اشراق، سخنرانان، شاعران، مداحان، ذاکران و حاضران، با فروتنی اظهار داشت که خود را شایسته این میزان از محبت و کرامت دوستان نمی‌داند.
وی با اشاره به بیش از نیم‌قرن فعالیت در عرصه فرهنگ و ادب و حضور در مجالس مذهبی شمال‌غرب، از موانست با آثار و اندیشه‌های شاعرانی چون استاد شهریار،حسین منزوی، ناظر شرفخانه‌ای و منزوی اردبیلی یاد کرد.
مغانلو همچنین به جایگاه مرثیه‌سرایی در کارنامه خود اشاره کرد و گفت شماری از سروده‌های مرثیه او به‌وسیله مداحان نام‌آشنا، از جمله استاد موذن‌زاده، اجرا شده است.

کارنامه ادبی استاد مغانلو، نزدیک به شش دهه شاعری در دو زبان فارسی و ترکی را در بر می‌گیرد؛ کارنامه‌ای متنوع که شعر آیینی، مرثیه، غزل، عواطف خانوادگی، دغدغه‌های اجتماعی، عشق به زبان مادری و مضامین میهنی را در کنار یکدیگر جای داده است.
از مجموعه‌های منتشرشده او می‌توان به «گوهر عشق»، «روایت عشق»، «گل‌های فدک» و «حدیث عشق» اشاره کرد. حافظه شعری نیرومند، حضور ذهن، بداهه‌پردازی و اجرای پرشور نیز از ویژگی‌هایی است که در محافل ادبی و آیینی با نام او پیوند خورده است.

🌱 نمونه اشعار استاد مغانلو

در جهان شعری مغانلو، مادر جایگاهی برجسته دارد. سروده فارسی او در ستایش مادر و شعر ترکی «آنا»، با تأکید بر ایثار، نجابت، تربیت و مهر بی‌منت، از مرز بیان عواطف شخصی فراتر می‌روند و به دعوتی اخلاقی برای پاسداشت حرمت والدین تبدیل می‌شوند.

قادیر آللاه آنانی عشقیده یکتا یارادیب
گول رویین آئینه پاک و مصفا یارادیب
گولشن حوسنوده گول تک اونا زیبا یارادیب
شأنینه رشک آپارا حوری غیلمان یئری وار
اللرینن اوپه حشمتلی سلیمان یئری وار

سایه لوطف الهی آتانین سایه‌سی‌دی
رحمت ذات ازل رحمتونون پایه‌سی‌دی
آنانین لای لای اولادینه عشق آیه‌سی‌دی
ایسته‌سن گر چاتاسان اهل ادب پایه‌سینه
گئت سیخیل هم آتاوین آناوین سایه سینه

در سوی دیگر، اشعار میهنی و حماسی او بر مفاهیمی چون عزت انسانی، وفاداری به وطن و فداکاری در راه ایران تکیه دارند. سروده‌های انتقادی او درباره برخی تشریفات پرهزینه مجالس ختم نیز نشان می‌دهد که شعر در نگاهش می‌تواند افزون بر بیان احساس، ابزاری برای نقد عادت‌های اجتماعی و دفاع از کرامت خانواده‌های داغ‌دیده باشد.

ما بر دل طوفانی خود می‌نازیم
بر خصلت انسانی خود می‌نازیم
تاریخ پراز عزت و آوازه ماست
بر غیرت ایرانی خود می‌نازیم

دنیا همه جولانگه نامردان است
اول قدم عشق نثار جان است
سوگند به خون شهدای وطنم
جان و سر من فدایی ایران است

🌱 در پایان شعر دکتر حسن تقیلو (سالک زنجانی) را در تجلیل از استاد مغانلو تقدیم می‌کنیم.

مغانلو شاعری شوریده حال است
ادیب و فاضل و نیکو خصال است

نگویم او شبیه این و آن است
چه او خود واجد هر نوع کمال است

اگر از طبع جوشانش بپرسی
بسان چشمه ای صاف و زلال است

دل پاک و ضمیری صاف و ساده
انیس شعر دور از قیل و قال است

قلم در دست او رقصان چو آهو
تو گویی شیر دنبال غزال است

بدین حد بهره از شور و قریحه
برای چون منی جای سوال است

سوالم بابت انکار آن نیست
که این از فکر خام فرد کال است

سوالم ناشی از اعجاز عشق است
که از آن مرغ طبعش تیزبال است

در این عرصه خودش می‌گفت با ما
که کارش بهر ذات لا یزال است

نه در اندیشه ی جاه و مقام است
و نه دنبال تجلیل و مدال است

کسی که بر سر خوان حسین است
ورا حاجت چه بر دیگر رجال است

رضا قاسم‌پور روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی