اعظم آریامنش – خبرنگار

روز جهانی آگاهی از گاستروشیزیس، که هر ساله در تاریخ ۳۰ ژوئیه برگزار می‌شود، به منظور افزایش آگاهی عمومی درباره این عارضه نادر و جدی در نوزادان، و حمایت از خانواده‌ها و تحقیقاتی که برای بهبود وضعیت این بیماران انجام می‌شود، تعیین شده است. گاستروشیزیس یکی از اختلالات مادرزادی است که در آن بخشی از روده‌های نوزاد از دیواره شکم خارج می‌شود و در معرض هوای بیرون قرار می‌گیرد. این روز فرصتی است تا به این موضوع توجه بیشتری شود و اقدامات لازم برای پیشگیری و درمان آن مورد بحث قرار گیرد.

تعریف گاستروشیزیس
گاستروشیزیس Gastroschisis یک نقص مادرزادی است که در آن روده‌های کودک (معده، روده بزرگ یا کوچک) از یک سوراخ ۲ تا ۵ سانتی‌متری در کنار ناف او در طول رشد جنین خارج می‌شوند. این وضعیت در اوایل بارداری اتفاق می‌افتد، این سوراخ معمولاً در سمت راست ناف قرار دارد. زمانی که دیواره شکم کودک به درستی شکل نمی‌گیرد و دریچه‌ای برای خروج اعضای بدن او ایجاد می‌کند. از آن جایی که روده‌ها در یک کیسه محافظ پوشانده نشده‌اند و اندام‌های کودک در مایع آمنیوتیک داخل رحم شناور می‌شوند که باعث تحریک و تورم می‌شود و باعث کوتاه شدن، پیچ خوردگی یا تورم آن‌ها شوند. جراحی برای جایگزینی اعضای بدن کودک در داخل بدن او ضروری است.

علل و عوامل خطر
علت دقیق گاستروشیزیس هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما برخی از عوامل خطر می‌توانند احتمال بروز این عارضه را افزایش دهند:

سن مادر: مادرانی که در زمان بارداری کمتر از ۲۰ سال یا بیشتر از ۴۰ سال دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
عوامل ژنتیکی: اگر مادر یا پدر دارای سابقه خانوادگی اختلالات مشابه باشند، احتمال بروز این عارضه افزایش می‌یابد.
مصرف مواد مخدر و سیگار: مصرف سیگار و مواد مخدر در دوران بارداری می‌تواند به بروز گاستروشیزیس کمک کند.
عدم مصرف مکمل‌های اسیدفولیک: کمبود اسیدفولیک در دوران بارداری ممکن است یکی از عوامل خطر باشد.

تشخیص و درمان
تشخیص: گاستروشیزیس معمولاً در دوران بارداری با استفاده از سونوگرافی تشخیص داده می‌شود. پزشکان می‌توانند با بررسی تصاویر سونوگرافی، وجود روده‌های خارج از شکم را شناسایی کنند. در برخی موارد، تشخیص ممکن است پس از تولد و بررسی علائم بالینی نوزاد انجام شود.

درمان: درمان گاستروشیزیس شامل مداخلات جراحی و مراقبت‌های ویژه پس از تولد است:

گاستروشیزیس چگونه درمان می‌شود؟

اگر چه تشخیص گاستروشیزیس می‌تواند در دوران بارداری اتفاق بیفتد، درمان نمی‌تواند تا پس از تولد نوزاد شروع شود. جراحی برای قرار دادن اندام‌های کودک در داخل بدن او ضروری است. جراحی هم‌چنین سوراخ نزدیک ناف کودک را ترمیم می‌کند تا از بازگشت اعضای بدن به خارج از بدن جلوگیری کند. حتی پس از ترمیم، نوزادان مبتلا به گاستروشیزیس ممکن است در شیر خوردن و غذا خوردن، هضم غذا و جذب مواد مغذی دچار مشکل شوند. بسته به شدت بیماری و تعداد اندام‌هایی که خارج از بدن کودک هستند، دو نوع جراحی برای جابجایی اندام‌های کودک و ترمیم دیواره شکم وجود دارد:

ترمیم اولیه: اگر نقص گاستروشیزیس کوچک باشد (فقط مقداری از روده خارج از شکم است)، معمولاً بلافاصله پس از تولد با جراحی درمان می‌شود تا اندام‌ها به داخل شکم بازگردانده شوند و دهانه آن بسته شود و سوراخ شکم جنین را ترمیم کنند.

ترمیم مرحله‌ای: اگر گاستروشیزیس پیچیده‌تر باشد، جراح، عمل جراحی را به آرامی در چند مرحله انجام می‌دهد. اگر کودک به اندازه کافی برای جراحی سالم و قوی نباشد و یا اگر شکم او به اندازه کافی بزرگ نباشد که تمام اعضای بدنش را نگه دارد، ترمیم مرحله‌ای می‌تواند مؤثرتر باشد.

از زمانی که کودک به دنیا می‌آید تا زمان جراحی برای ترمیم گاستروشیزیس، جراح نوزاد اعضای در معرض دید او را در یک کیسه پلاستیکی به نام سیلو Silo قرار می‌دهد تا از عفونت، کم آبی و آسیب جلوگیری کند. در ترمیم مرحله‌ای، سیلوی در اطراف روده قرار می‌گیرد و به شکم متصل می‌شود. هر روز سیلو سفت می‌شود و مقداری از روده به آرامی به داخل بدن فشار داده می‌شود. وقتی تمام روده داخل بدن رفت، سیلو برداشته می‌شود و شکم بسته می‌شود. برخی از نوزادان ممکن است برای چند روز پس از جراحی جهت تنفس بهینه و کارآمد نیاز به کمک و استفاده از دستگاه تنفس داشته باشند. پس از جراحی اولیه برای جایگزینی اندام‌های کودک، ممکن است جراحی اضافی برای ترمیم عضلات شکم یا روده کودک ضروری باشد. نوزادان مبتلا به گاستروشیز اغلب به درمان‌های دیگری نیز نیاز دارند، از جمله دریافت مواد مغذی از طریق ورید یا IV، آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت و توجه دقیق برای کنترل دمای بدن کودک الزامی است.

پیامدها و پیش‌آگهی
پیامدهای گاستروشیزیس به شدت عارضه و موفقیت درمان بستگی دارد. بسیاری از نوزادان مبتلا به گاستروشیزیس با درمان مناسب به طور کامل بهبود می‌یابند و به رشد و توسعه عادی ادامه می‌دهند. با این حال، برخی از نوزادان ممکن است با مشکلات گوارشی، عفونت‌ها و سایر عوارض روبرو شوند.

تلاش‌های جهانی و محلی
در روز جهانی آگاهی از گاستروشیزیس، سازمان‌های بهداشتی، مؤسسات تحقیقاتی و گروه‌های حمایتی به برگزاری کمپین‌ها و فعالیت‌های مختلفی می‌پردازند. این فعالیت‌ها شامل برگزاری وبینارها، تولید محتوای آموزشی، جمع‌آوری کمک‌های مالی برای تحقیق و حمایت از خانواده‌های مبتلا به این عارضه است.

سازمان‌های غیردولتی و گروه‌های حمایتی نیز در این روز با برگزاری رویدادهای آموزشی و آگاهی‌بخشی، تلاش می‌کنند تا اطلاعات بیشتری درباره گاستروشیزیس به جامعه منتقل کنند و حمایت‌های لازم را به نوزادان و خانواده‌های آن‌ها ارائه دهند.

روز جهانی آگاهی از گاستروشیزیس فرصتی است برای افزایش آگاهی درباره این عارضه نادر اما جدی، و حمایت از خانواده‌ها و نوزادان مبتلا. با توجه به تلاش‌های جهانی و محلی در این زمینه، می‌توان امیدوار بود که با افزایش آگاهی، پیشرفت‌های علمی و درمانی، و حمایت‌های بیشتر، زندگی بهتری برای نوزادان مبتلا به گاستروشیزیس فراهم شود. همگان می‌توانند با مشارکت در این روز و حمایت از برنامه‌های آموزشی و تحقیقاتی، به بهبود شرایط زندگی این نوزادان کمک کنند.

منابع :

• مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC):
  • Gastroschisis
• سازمان بهداشت جهانی (WHO):
  • Congenital Abnormalities
• سایت‌های پزشکی و پژوهشی:
  • Mayo Clinic – Gastroschisis
  • Johns Hopkins Medicine – Gastroschisis

www.pinobaby.ir