نخستین روز مهر ۱۴۰۵، به دعوت جمال مراقی، رئیس ساعی آموزش و پرورش ناحیه یک کرج، در آیین بازگشایی مدارس استان البرز که در دبیرستان شاهد ایثارگران برگزار شد، حضور یافتم؛ آیینی که برای من، فراتر از یک مراسم رسمی، یادآور بازگشت دوباره جریان زندگی، امید و دانایی به مدرسه بود.

مراسم با نظم، انضباط و دیسیپلین شایسته‌ای برگزار شد و حضور عبداللهی، استاندار البرز، شیرین‌زاد، نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی و جمعی از مدیران و مسئولان استانی، بر اهمیت این رویداد افزود.

پس از انجام تشریفات آغازین بازگشایی، مراسم با سخنرانی فرزاد شعبانی تداوم یافت و بار دیگر این حقیقت به میان آمد که مدرسه، تنها مجموعه‌ای از کلاس، کتاب و نیمکت نیست؛ مدرسه، کانون دانایی، تربیت و انسان‌سازی و یکی از مهم‌ترین خاستگاه‌های شکل‌گیری آینده جامعه است.

در ادامه، از خانواده‌های معظم شهدا و جمعی از خادمان آموزش و پرورش تجلیل شد؛ بخش ارزشمندی از مراسم که پیوند میان فرهنگ ایثار و رسالت تعلیم و تربیت را به زیبایی به نمایش گذاشت. تجلیل از خانواده‌های شهدا، پاسداشت نسلی است که عزیزترین سرمایه‌های خویش را در راه ایران تقدیم کردند و تکریم خادمان آموزش و پرورش، ادای احترام به مردان و زنانی است که سالیان متمادی، چراغ دانایی و تربیت را در مدارس این سرزمین روشن نگه داشته‌اند.

اما مهر امسال، در کنار همه آیین‌های آغاز سال تحصیلی، دعوتی مهم‌تر نیز با خود دارد؛ دعوت به اندیشیدن درباره مدرسه مطلوب و آینده‌ای که قرار است به دست همین دانش‌آموزان ساخته شود.

پرسش مهر رئیس‌جمهور را می‌توان از همین منظر، فرصتی برای بازگرداندن «پرسش» به متن و متناظر مدرسه دانست؛ مدرسه‌ای که رسالتش تنها انتقال محفوظات و ارائه پاسخ‌های آماده نیست، بلکه باید نسل آینده را برای پرسیدن، اندیشیدن، گفت‌وگو، مسئولیت‌پذیری و یافتن راه‌حل برای مسائل جامعه آماده کند.

اگر مدرسه را نقطه عزیمت آینده ایران بدانیم، پرسش مهر نیز می‌تواند از یک پرسش مناسبتی فراتر رفته و به گفتمانی مستمر میان دانش‌آموز، معلم، خانواده و جامعه تبدیل شود؛ گفت‌وگویی برای یافتن پاسخ به این پرسش بنیادین که چگونه می‌توان ایرانی دانا، اخلاق‌مدار، خلاق، مسئول و برخوردار از سرمایه اجتماعی ساخت.

مهر که از راه می‌رسد، تنها تقویم ورق نمی‌خورد؛ بخشی از آینده ایران در کلاس‌های درس رقم می‌خورد. هر دانش‌آموز، امکانی تازه برای فردای این سرزمین است و هر معلم، سهمی ارزشمند در معماری آن آینده دارد.

از همین منظر، بازگشایی مدارس را باید فراتر از یک آیین تقویمی دید؛ مهر، قرار دوباره جامعه با مدرسه است؛ قرار با دانایی، تربیت، پرسشگری، امید و آینده.

و شاید مهم‌ترین پرسش مهر همین باشد:
برای ساختن ایران فردا، امروز در مدرسه چه باید بیاموزیم و چه باید تغییر دهیم؟

رضا قاسم‌پور روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی