جستارگشایی:
سه‌شنبه ۲۸ مهرماه ۱۴۰۵، به دعوت اهالی خونگرم بخش آسارا و در معیت دوستان کانون حامیان حقوق شهروندی البرز، فرصتی فراهم شد تا با حضور در روستای گردشگری آدران، از نزدیک پای صحبت مردم و مسئولین نشسته و چالش‌ها، ظرفیت‌ها و مطالبات این بخش از جاده چالوس زیبا و فریبا را بررسی کنیم.
در این بازدید میدانی، ضمن دیدار و گفت‌وگو با اهالی، نشستی نیز با جناب مصطفوی، دهیار آدران، برگزار شد تا دیدگاه‌های مردم و مسئولان محلی شنیده و ثبت شود. آنچه در ادامه می‌خوانید، جستاری است در چالش‌ها و فرصت‌های نگین سبز البرز؛ روایتی از مطالباتی که در میان شکوه طبیعت، همچنان چشم‌انتظار تدبیر، تصمیم و پاسخ‌گویی‌اند.
🌱 جاده چالوس و کلکسیون وعده‌ها
مردم منطقه حق دارند بدانند سرنوشت مطالباتشان چیست، کدام دستگاه مسئول رسیدگی است و چه زمانی می‌توان انتظار نتیجه داشت. توسعه زمانی معنا پیدا می‌کند که در کنار پروژه‌های عمرانی، امنیت خاطر ساکنان، سلامت محیط‌زیست و پایداری معیشت آنان نیز تضمین شود.
جاده چالوس به ویترینی از وعده‌های توسعه نیاز ندارد؛ به تصمیم‌های روشن، زیرساخت‌های متناسب و اراده‌ای جدی برای صیانت از طبیعت و حقوق مردم نیازمند است. اکنون باید دید متولیان امر تا چه اندازه آماده‌اند از مرحله اعلام برنامه عبور کنند و برای این مطالبات دیرپا، پاسخ‌هایی روشن و قابل سنجش ارائه دهند.
🌱آدران؛ از گردشگری تا گره‌های زیرساختی
جاده چالوس، فراتر از یک مسیر ارتباطی، بخشی از هویت طبیعی، تاریخی و اقتصادی البرز است؛ اما در پس چشم‌اندازهای چشم‌نواز این محور، مطالباتی انباشته وجود دارد که زندگی روزمره ساکنان را تحت تأثیر قرار داده است. حاصل گفت‌وگو با شماری از اهالی در جریان بازدید میدانی، تصویری از توسعه‌ای نامتوازن است؛ جایی که گردشگری رونق می‌گیرد، اما زیرساخت‌ها از پای گردشگران عقب می‌مانند و مردم همچنان در انتظار تعیین تکلیف مسائل دیرینه خود هستند.
بلاتکلیفی در خصوص حریم جاده و نوار محدود عبورومرور، کندی اجرای طرح‌های هادی روستایی، رهاسازی زباله از سوی برخی گردشگران، کاهش رونق کسب‌وکارهای محلی پس از بازگشایی آزادراه تهران‌شمال و نبود زیرساخت کافی برای جمع‌آوری و دفع فاضلاب، مشکلات گازکشی و دیگر حامل‌های انرژی برای خارج بافت، از مهم‌ترین دغدغه‌های مطرح‌شده در این بازدید بود.
پرسش محوری همچنان پابرجاست: چگونه می‌توان از ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری جاده چالوس سخن گفت، بی‌آنکه تکلیف حقوق ساکنان، زیرساخت‌های ضروری و حفاظت از محیط‌زیست روشن باشد؟
🌱 از توسعه تا ضرورت پاسخ‌گویی
به گفته مصطفوی، دهیار آدران، این روستا مرکز دهستانی متشکل از ۱۶ روستاست و به‌طور متوسط در هفته میزبان حدود پنج‌هزار گردشگر، به‌ویژه کوهنوردان، است. وجود امکاناتی همچون سالن ورزشی، زمین چمن و کتابخانه‌ای با حدود دو هزار جلد کتاب نیز بخشی از ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی منطقه به شمار می‌رود.
دهیار از برنامه‌هایی چون اجرای طرح ۱۴ هکتاری با ۵۸ قطعه مسکونی، احداث مجموعه اقامتی هشت‌ویلایی، ماهی‌سرا و بازارچه، ایجاد باغی ۱۱ هکتاری با درختان بومی و کم‌آب‌بر، توسعه معابر و ساخت مجموعه‌ای چهارطبقه برای فعالیت‌های ورزشی جوانان خبر می‌دهد.
این طرح‌ها، در صورت انطباق با ضوابط قانونی و ملاحظات زیست‌محیطی، می‌توانند به تقویت اقتصاد محلی کمک کنند؛ اما توسعه پایدار را نمی‌توان صرفاً با افزایش ساخت‌وساز و شمار گردشگران سنجید. تأمین آب، مدیریت پسماند، سامان‌دهی فاضلاب و حفاظت از اراضی حساس، ضرورت‌هایی هستند که باید هم‌زمان با توسعه مورد توجه قرار گیرند، نه آنکه به آینده‌ای نامعلوم واگذار شوند.
🌱قطب‌گردشگری؛ فرصت یا تهدید
روایت دهیار از وضعیت هفت‌چشمه، ضرورت بازنگری در مدیریت مقاصد پرتردد را برجسته می‌کند؛ به گفته وی، حضور حدود ۷۰۰ خودرو در شرایط مورد اشاره، در کنار محدودبودن امکانات بهداشتی به یک چشمه سرویس بهداشتی، نشان‌دهنده فاصله میان حجم حضور گردشگران و امکانات موجود است.
رهاسازی زباله، فشار بر طبیعت، ساخت‌وساز در محدوده دره‌ها و مسیرهای جریان آب و نگرانی از مخاطرات سیلاب، ضرورت نظارت مؤثر و مدیریت یکپارچه گردشگری را دوچندان می‌کند. همچنین، نگرانی اهالی از رهاشدن فاضلاب و پساب در مسیرهای طبیعی و رودخانه کرج، نیازمند بررسی کارشناسی، شناسایی منابع آلاینده و اقدام عملی دستگاه‌های مسئول است.
صیانت از رودخانه کرج و محیط‌زیست منطقه، با توصیه‌های عمومی و اقدامات مقطعی محقق نمی‌شود؛ این مهم به زیرساخت مناسب، نظارت مستمر و پاسخ‌گویی روشن نیاز دارد.
🌱معیشت مردم؛ حلقه مغفول توسعه
برخی اهالی، کاهش رونق کسب‌وکارهای حاشیه جاده را از پیامدهای تغییر الگوی تردد پس از بازگشایی آزادراه تهران–شمال می‌دانند. این نگرانی، ضرورت حمایت هدفمند از مشاغل محلی، معرفی جاذبه‌های بومی و تبدیل گردشگری عبوری به گردشگری مقصد‌محور را یادآور می‌شود.
در کنار این مسئله، گسترش بافت مسکونی و افزایش حضور مالکان غیربومی، ضرورت توجه به ظرفیت زیرساخت‌ها و پیامدهای اجتماعی و محیط‌زیستی توسعه را برجسته می‌کند. همچنین، با توجه به اعلام دهیار درباره وجود ۲۰ خانوار تحت پوشش کمیته امداد، عدالت در توزیع منافع توسعه و توجه به معیشت اقشار کم‌برخوردار باید جایگاهی روشن در برنامه‌ریزی‌های محلی داشته باشد.
جاده چالوس و روستای آدران برای عبور از چالش‌های موجود، به مدیریتی هماهنگ، پاسخ‌گو و نتیجه‌محور نیاز دارند؛ مدیریتی که تعیین تکلیف حریم راه، تسریع اجرای طرح‌های هادی، سامان‌دهی گردشگری، حفاظت از رودخانه کرج و پشتیبانی از اقتصاد بومی را در قالب برنامه‌ای مشخص و زمان‌بندی‌شده دنبال کند.
🌱 ضرورت مدیریت یکپارچه تصمیم‌گیری
انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول، ضمن تعیین دقیق حدود وظایف خود، درباره اقدامات انجام‌شده، موانع موجود و زمان‌بندی رفع مشکلات، گزارشی شفاف به مردم ارائه دهند. مطالبات شهروندان نباید در چرخه مکاتبات اداری و وعده‌های بی‌سرانجام فرسوده شود.
مردم آدران سهمی روشن از توسعه می‌خواهند؛ سهمی در امنیت، رفاه، محیط‌زیست سالم و آینده‌ای پایدار. صیانت از طبیعت این منطقه و پاسداشت حقوق ساکنان آن، دو مطالبه جداگانه نیستند؛ بلکه دو روی یک مسئولیت مشترک‌اند.
اکنون نوبت متولیان امر است که نشان دهند توسعه در جاده چالوس، فراتر از آمار گردشگران و فهرست طرح‌های عمرانی، در کیفیت زندگی مردم نیز معنا پیدا می‌کند. معیار قضاوت، نه شمار وعده‌ها، بلکه نتیجه اقداماتی است که مردم بتوانند آثار آن را در زندگی روزمره خود لمس کنند.
رضا قاسم‌پور روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی
https://sarzaminemana.ir/?p=45974
