عصر یکشنبه ۱۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵، آیین رونمایی از کتاب «اکنونِ کرج»، اثر استاد حمیدرضا آقایی، معلم و پژوهشگر لرتبار، با حضور جمعی از البرزپژوهان و فعالان فرهنگی و اجتماعی برگزار شد. این مراسم با اجرای مهندس رحیمی آغاز شد و با سخنان دکتر مهراب رجبی، توضیحات مؤلف و مهندس سعید مجیدی، ویراستار علمی کتاب، ادامه یافت و در پایان، حاضران پرسش‌های خود را مطرح کردند.

🌱 مولفه‌های همزیستی و «صلح کرجی»

 استاد مهراب رجبی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی شعبه البرز، ضمن تبریک انتشار کتابِ «اکنونِ کرج»، به نقل از نویسنده، کرج را «شهری در حال شدن» بیان کرد؛ شهری که هویت فرهنگی و اجتماعی آن پیوسته در بستر زندگی روزمره شهروندان شکل می‌گیرد و بازآفرینی می‌شود.
وی به توصیف از حمیدرضا آقایی: کافه‌کتاب‌ها، نشست‌های ادبی، روخوانی آثار نویسندگان و گردهمایی‌های فرهنگی را بسترهایی برای گفت‌وگو، افزایش اعتماد متقابل و تقویت پیوندهای اجتماعی دانست. رجبی با الهام از کتابِ استاد آقایی، الگوی «صلح کرجی» را بر سه محور تعلق به سرزمین، همزیستی اقوام و پویایی فرهنگی استوار دانست؛ الگویی که صلح را نه مفهومی انتزاعی یا صرفاً محصول توافق‌های رسمی، بلکه دستاورد تعاملات انسانی، پذیرش تفاوت‌ها و مناسبات سازندهٔ روزمره می‌داند.

🌱 عدم تاکید بر گذشته‌گرایی صِرف در پژوهش

حمیدرضا آقایی با اشاره به شش سال پژوهش مستمر، مشاهده میدانی و پرسه‌زنی هدفمند در محلات، خیابان‌ها، مراکز خرید و فضاهای عمومی کرج، گفت تلاش کرده است لایه‌های کمتر دیده‌شده زندگی شهری را از نزدیک بشناسد؛ حتی جزئیاتی همچون بوی غذاهای شهر نیز در این مشاهدات مورد توجه او بوده‌اند.

وی با اشاره به مفهوم «فلانور» یا پرسه‌زن شهری، این شیوه را فرصتی برای کشف پدیده‌هایی دانست که در زندگی روزمره معمولاً از نگاه شهروندان عادی پنهان می‌مانند. آقایی با تأکید بر آمیزش فرهنگ‌ها و قومیت‌ها در کرج، «اکنونِ کرج» را روایتی از زندگی جاری شهروندان امروز این شهر دانست که با تلفیق مطالعات نظری و کتابخانه‌ای، مشاهدات میدانی و تجربه زیسته شکل گرفته و بر شناخت واقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی امروز کرج تمرکز دارد.

🌱 سندی برای شناخت امروز کرج

سعید مجیدی، ویراستار علمی کتاب، این اثر را سندی برای شناخت وضعیت امروز کرج دانست و بر اهمیت مطالعه تحولات معاصر و مناسبات اجتماعی این کلان‌شهر تأکید کرد. وی با اشاره به تجربه شهرهایی نظیر لس‌آنجلس، برازیلیا و پوتراجایا، ضرورت مطالعه تطبیقی کرج را یادآور شد و از بهره‌گیری از رویکرد استقرایی و معکوسش، اعتبارسنجی منابع و نگاه جامعه‌شناسی شهری در تدوین کتاب سخن گفت.

مجیدی همچنین قصه‌های محلات قدیمی را بخشی از حافظه جمعی شهر دانست و بر ضرورت شناخت مناسبات فرهنگی و اجتماعی کرج، به‌ویژه در پرتو مهاجرت و تحولات جمعیتی، تأکید کرد.

🌱 نشانه‌های زندگی مدرن شهری

یکی از محورهای قابل‌توجه کتاب، پرداختن به مؤلفه‌هایی است که گاه در مطالعات رسمی شهری نادیده گرفته می‌شوند؛ از زبان و فرهنگ غذایی تا شیوه رانندگی و وضعیت سرویس‌های بهداشتی عمومی.

آقایی تنوع فرهنگی کرج را بسان فرش زیبای ایرانی تشبیه کرد که از تار و پودهای حضور اقوام گوناگون بافته شده است. او همچنین رانندگی و کیفیت خدمات عمومی را از شاخص‌های قابل‌تأمل در ارزیابی فرهنگ شهروندی و کیفیت زندگی شهری برشمرد؛ موضوعاتی که با رعایت حقوق دیگران، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و کیفیت فضاهای عمومی ارتباط دارند.

بحث نمادهای شهری و مفهوم «روح شهر» نیز از دیگر محورهای نشست بود. ویراستار «اکنونِ‌کرج» با اشاره به تجربه شهر پراگ، بر ضرورت شکل‌گیری نمادهایی تأکید کرد که بتوانند هویت جمعی کرج را بازنمایی کنند. وی همچنین با تأکید بر پرهیز از انباشت بی‌هدف مطالب، بر اهمیت کیفیت مشاهدات، دقت تحلیل و انسجام محتوایی در یک اثر پژوهشی تأکید داشت.

🌱 عشق به وطن؛ انگیز پژوهش

حمیدرضا آقایی در پاسخ به پرسشی درباره انگیزه پرداختن به کرج، عشق به محیط زیست و کنجکاوی برای شناخت محیط پیرامون را عامل اصلی پژوهش و نوشتن کتابش دانست. او با اشاره به رشد در دامنه‌های زاگرس و تجربه فعالیت‌های فرهنگی در زادگاهش، توضیح داد که شناخت محل و تجربه زیستهٔ جدید، او را به تحقیقات میدانی کرج سوق داده است.

وی همچنین از انتشار کتاب با هزینه شخصی سخن گفت و بر نقش تجربه زیسته در شکل‌گیری تعلق شهری تأکید کرد؛ تعلقی که افزون بر خاستگاه جغرافیایی، در بستر زندگی، مشارکت و شناخت تدریجی محیط شکل می‌گیرد.

🌱 ضرورت بازاندیشی در هویت شهری
کتاب «اکنونِ کرج» حاصل پیوند مطالعات نظری و کتابخانه‌ای با شش سال مشاهده میدانی و پرسه‌زنی «فلانوری» نویسنده در محلات، خیابان‌ها، مراکز فرهنگی، مراکزخرید و فضاهای عمومی شهر است؛ روایتی از تجربه زیسته شهروندان و بازخوانی لایه‌های اجتماعی و فرهنگی کلان‌شهری که هویتش در تلاقی گذشته، اکنون و چشم‌انداز آینده شکل می‌گیرد.

این اثر می‌کوشد تصویری از وضعیت اجتماعی و فرهنگی امروز کرج ارائه دهد و زمینه تأملی عمیق‌تر درباره تحولات شهری، مناسبات اجتماعی، همزیستی فرهنگی و هویت شهری در حال تکوین آن فراهم آورد. به زودی مراسم نقد و بررسی کتاب نیز برگزار خواهد شد.

«اکنونِ کرج» دعوتی است به بررسی وضعیت کنونی شهری که هویتش نه‌فقط در تاریخ، بلکه در تجربه زیسته مردم، تنوع فرهنگی و مناسبات روزمره آنان شکل می‌گیرد؛ زیرا شناخت اکنون، مقدمه‌ای ضروری برای فهم آینده هر شهر است.