یکشنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵، نشست خبری دکتر محمدرضا فلاح‌نژاد، مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز و جانشین استاندار در حوزه مدیریت بحران، با حضور جمعی از اهالی رسانه در دفتر وی برگزار شد.
در این نشست دو ساعته، ضمن تشریح مأموریت‌ها و چشم‌اندازهای مدیریت بحران استان، پرسش‌های خبرنگاران درباره آمادگی دستگاه‌های اجرایی، مدیریت سوانح طبیعی، هماهنگی سازمانی و ضرورت پاسخ‌گویی در برابر افکار عمومی مطرح شد.
فلاح‌نژاد با تأکید بر جایگاه رسانه‌ها در مدیریت حوادث اظهار داشت: «رسانه‌های گروهی راهبران سوانح و حوادث هستند.» وی در عین حال، نبود رسانه‌های آموزش‌دیده برای واکنش سریع در شرایط بحرانی را یکی از خلأهای این حوزه دانست.

♻️مدیریت بحران؛ از پیشگیری تا بازتوانی

مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز، سه محور راهبردی این حوزه را کاهش خطرپذیری، آمادگی و پاسخ‌گویی، و بازسازی و بازتوانی برشمرد و از تهیه دو مورد از سه سند مرتبط در استان خبر داد.
به گفته وی، بیمه، نظارت، جبران خسارت و بازتوانی پس از حوادث، از مؤلفه‌های مهم مدیریت بحران به شمار می‌روند؛ فرآیندی که از پیش‌بینی و پیشگیری آغاز می‌شود و تا بازسازی و بازگشت به شرایط عادی ادامه می‌یابد.
وی همچنین بر ضرورت تدوین سناریوهای عملیاتی برای بدترین شرایط احتمالی، برگزاری مانورهای استانی و محلی و آمادگی دستگاه‌ها برای مواجهه با قطع خدمات حیاتی، از جمله برق، آب آشامیدنی و ارتباطات تأکید کرد.

🌱 سیلاب‌های البرز؛ ضرورت پاسخ‌گویی

بخش دیگری از نشست به تجربه سیلاب‌های استان، از جمله حوادث جاده چالوس در سال ۱۴۰۲، روستای ناریان و سیلاب ۷ مهر عظیمیه اختصاص داشت.
فلاح‌نژاد تصریح کرد که هواشناسی و مدیریت بحران دو روز پیش از وقوع سیلاب کرج، اعلام آماده‌باش کرده بودند. وی همچنین بارش شدید هفتم مهرماه را که به گفته او در بازه‌ای هفت‌دقیقه‌ای رخ داده بود، از رخدادهای غیرمنتظره استان دانست.
در این بخش، ضرورت تعیین فرماندهی میدان و حادثه، تفکیک مسئولیت دستگاه‌ها، هماهنگی شهرداری‌ها و فرمانداری‌ها و مدیریت یکپارچه شهری مورد توجه قرار گرفت.

♻️ پرسش‌های قاسم‌پور از فلاح‌نژاد

در بخش پرسش و پاسخ، رضا قاسم‌پور سه مطالبه مشخص را مطرح کرد:
۱. محل‌های حادثه‌خیز و امن تجمع در محلات کرج کجاست؟
۲. مسئولیت دستگاه‌ها هنگام قطع خدمات حیاتی چگونه تعیین می‌شود؟
۳. نتیجه بررسی قصورات و ترک‌فعل‌های احتمالی در سیلاب‌های اخیر چه بوده است؟
فلاح‌نژاد در پاسخ به پرسش نخست اظهار داشت که سازمان‌ها و نهادهای مختلف، متناسب با مأموریت‌های خود، محل‌های امن و نقاط حادثه‌خیز را شناسایی و اطلاع‌رسانی می‌کنند. به گفته وی، از آنجا که اولویت‌ها و مأموریت‌های این دستگاه‌ها هم‌پوشانی کامل ندارند، ممکن است آمارهای ارائه‌شده متفاوت باشد.
این توضیح، ضرورت تدوین و انتشار نقشه‌ای جامع و یکپارچه از محل‌های امن تجمع در محلات کرج را برجسته می‌کند؛ اطلاعاتی که شهروندان باید در شرایط اضطراری، به‌سرعت و بدون ابهام به آن دسترسی داشته باشند.
در پاسخ به پرسش سوم درباره قصورات و ترک‌فعل‌های احتمالی نیز مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز تأکید کرد که تشخیص و اعلام قصور و ترک‌فعل و اتخاذ تصمیم در این خصوص، در صلاحیت دستگاه قضایی است.
با این حال، تعیین تکلیف مسئولیت‌ها هنگام قطع خدمات حیاتی و اطلاع‌رسانی درباره نتایج بررسی حوادث، همچنان از محورهای مهم مطالبه‌گری رسانه‌ای در حوزه مدیریت بحران به شمار می‌رود.

♻️ رسانه‌های واکنش سریع نداریم

یکی از نکات قابل‌تأمل این نشست، تأکید فلاح‌نژاد بر نقش راهبردی رسانه‌ها بود. در شرایط بحرانی، اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع، مقابله با شایعات و جلوگیری از سردرگمی شهروندان، بخشی جدایی‌ناپذیر از مدیریت حادثه است.
تحقق این مهم، مستلزم آموزش تخصصی خبرنگاران واکنش سریع، دسترسی سریع به اطلاعات رسمی و هماهنگی مستمر میان رسانه‌ها و دستگاه‌های مسئول است؛ چراکه مدیریت بحران بدون اطلاع‌رسانی شفاف، نمی‌تواند از ظرفیت اعتماد و مشارکت عمومی به‌طور کامل بهره‌مند شود.

سخن پایانی
نشست خبری مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز، مجموعه‌ای از مسائل اساسی این حوزه را از آمادگی پیش از حادثه و هماهنگی دستگاه‌ها تا اطلاع‌رسانی عمومی و پاسخ‌گویی پس از سوانح در کانون توجه قرار داد.

با این حال، معیار نهایی موفقیت مدیریت بحران، نه صرفاً تشریح وظایف و اعلام برنامه‌ها، بلکه میزان آمادگی عملیاتی، کاهش آسیب‌پذیری شهروندان و شفافیت در عملکرد دستگاه‌های مسئول است.
انتشار نقشه جامع محل‌های امن تجمع، تبیین سازوکار فرماندهی در شرایط اضطراری و اطلاع‌رسانی درباره نتایج رسیدگی‌های قانونی به حوادث گذشته، می‌تواند گام‌هایی مؤثر در تقویت تاب‌آوری شهری و افزایش اعتماد عمومی در استان البرز باشد.

رضا قاسم‌پور روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی