واپسین روز تابستان ۱۴۰۵، خانه احزاب البرز میزبان بیست‌وسومین نشست تخصصی فراکسیون اصلاح‌طلبان بود؛ نشستی با عنوان «از دفاع مقدس تا صلح عزتمندانه» که با حضور دکتر محسن رهامی، رئیس بنیاد بین‌المللی صلح، دبیران احزاب و جمعی از فعالان سیاسی و اجتماعی برگزار شد.

 به گزارش خبرنگار سرزمین مانا این نشست سه‌ساعته، فراتر از یک برنامه معمول حزبی، فرصتی برای بازخوانی نسبت میان “دفاع، صلح، سیاست، منافع ملی و خیر عمومی” بود؛ موضوعاتی که در سخنان سخنرانان از زوایای تاریخی، دینی، سیاسی و اجتماعی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در آغاز نشست، مهندس علی برقراری، دبیر حاما، ضمن خیرمقدم و تسلیت ارتحال آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی، به سوابق حقوقی و سیاسی دکتر رهامی و فعالیت‌های وی در دفاع از حقوق دانشجویان و فعالان سیاسی پرداخت.

مهندس حاجی‌زاده، نایب‌رئیس خانه احزاب البرز نیز با اشاره به روند فعالیت‌های فراکسیون اصلاح‌طلبان اظهار داشت که طی سال جاری ۲۳ نشست تخصصی با حضور شخصیت‌های ملی و مسئولان استانی برگزار شده است؛ روندی که نشان‌دهنده تلاش این فراکسیون برای تقویت گفت‌وگوی سیاسی و تبدیل خانه احزاب به محفلی برای مسئله‌شناسی و ارائه راهکار است.

🌱سیاست؛ عرصه صبر و آینده‌نگری

دکتر محسن رهامی در ادامه با ابراز خرسندی از حضور در خانه احزاب البرز، سخنان خود را با بحثی درباره تجربه تاریخی جمهوری اسلامی، اندیشه سیاسی امام خمینی و نسبت ولایت، حکومت و قرارداد اجتماعی آغاز کرد و سپس به یکی از دغدغه‌های اصلی خود یعنی ضرورت “صبر، استمرار و آینده‌پژوهی در سیاست” پرداخت.

وی با تأکید بر اینکه «حزب گروه عملیاتی نیست»، گفت وظیفه اصلی احزاب، برنامه‌ریزی برای آینده، آینده‌پژوهی و تربیت نیرو برای اداره کشور است. رهامی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف افزود که بسیاری از تحولات فکری و اجتماعی در اروپا حاصل فرآیندهایی طولانی بوده و سیاست‌ورزی نیز بدون صبر و استمرار به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

او با اشاره به تجربه مطالعات و پژوهش‌های خود در اروپا و آمریکا گفت که از نزدیک شاهد تلاش‌های مستمر و بلندمدت جوامع برای حل مسائل بوده و باید از تجربه‌های جهانی برای سیاست‌گذاری داخلی بهره گرفت.

🌱 صلح در خدمت خیر عمومی

بخش مهمی از سخنان رهامی به مفهوم «مصلحت»، «خیر عمومی» و ضرورت عبور از قرائت‌های افراطی اختصاص داشت.
وی با استناد به نمونه‌هایی از تاریخ اسلام، از صلح پیامبر اکرم(ص) با مخالفان و نیز رفتار امام رضا(ع) در شرایط تاریخی خود یاد کرد و گفت در سیاست، تشخیص مصلحت جامعه و حفظ منافع عمومی باید مورد توجه قرار گیرد.

رهامی با اشاره به دیدگاه‌های مرحوم داود فیرحی درباره قراردادهای اجتماعی در اسلام، بر اهمیت تفاهم، گفت‌وگو و قرارداد تأکید کرد و نسبت به تندروی و افراط در عرصه سیاست و دین هشدار داد.
وی در همین چارچوب، مذاکره را لزوماً به معنای عدول از اصول ندانست و تأکید کرد که باید میان آرمان‌ها و ابزارهای تحقق آنها نسبت منطقی برقرار کرد.

🌱 «آرمان بدون ابزار عقیم است»

یکی از گزاره‌های محوری سخنان رهامی این بود: «آرمان بدون ابزار عقیم است.» وی احزاب را یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقق اهداف ملی دانست و گفت: «مردم با احزاب قوی می‌شوند.»
به اعتقاد وی، حزب باید در خدمت مقاصد ملی و خیر عامه باشد و از سطح رقابت‌های مقطعی و انتخاباتی فراتر رفته، برای آینده کشور برنامه داشته باشد. رهامی همچنین بر ضرورت پرهیز از سیاست‌های هیجانی و کوتاه‌مدت تأکید کرد و سیاست را عرصه صبر، حوصله و استمرار دانست.

رهامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات سیاسی دهه ۸۰، ارزیابی انتقادی خود را از برخی تصمیم‌ها و روندهای سیاسی آن دوره مطرح کرد و درباره انتخابات سال ۱۳۸۴ و روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد، دیدگاه خود را درباره پیامدهای آن دوره بیان کرد.
وی گفت از همان سال‌ها موضوع «ترک مخاصمه» را مطرح کرده و امروز نیز بر ضرورت کاهش تنش و حرکت به سمت تفاهم تأکید دارد.
او با اشاره به تجربه کشورهای مختلف جهان، بر این نکته تأکید کرد که در سیاست خارجی نباید برای گفت‌وگو و مذاکره تابو ساخت و باید در پی کاهش هزینه‌های ملی و تأمین منافع عمومی بود.

🌱 از جایزه صلح نوبل تا مسافرکشی

رئیس بنیاد بین‌المللی صلح در بخشی از سخنان خود، به سوابق فعالیت‌های حقوقی و سیاسی‌اش اشاره کرد و در روایتی شخصی گفت در دوره‌ای که به دلیل پیگیری پرونده‌های دانشجویان با محدودیت‌های اجتماعی مواجه شده بود، برای گذران زندگی در تهران مسافرکشی می‌کرد.
وی همچنین درباره موضوع جایزه صلح نوبل، در روایت خود از آن مقطع گفت که به دلیل ملاحظاتی درباره اطلاعات کشور و درخواست‌هایی که در این زمینه مطرح شده بود، پیگیر دریافت این جایزه نشد.

🌱 منافع ملی چراغ راهنماست

رهامی با تأکید بر اینکه «در سیاست تابو نداریم»، استفاده از ظرفیت گفت‌وگو با جهان و تجربه کشورهای مختلف را ضروری دانست و بر ضرورت احیای تفاهم‌نامه‌های منطقه‌ای و گسترش مناسبات با همسایگان تأکید کرد.
وی تصریح کرد که قرار نیست ملت‌ها تا همیشه در تشنج و جنگ زندگی کنند و سیاست خارجی باید بتواند از ظرفیت مذاکره برای تأمین منافع مردم استفاده کند. در نگاه او، صلح نه به معنای فراموش کردن آرمان‌ها، بلکه ابزاری برای حفظ منافع عمومی و کاهش هزینه‌های جامعه است.

🌱شایسته‌سالاری و دولت پزشکیان

این کاندیدای دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در بخش پایانی سخنان خود با انتقاد از عملکرد دولت پزشکیان، بر ضرورت شایسته‌سالاری، استفاده از نخبگان و پرهیز از سهمیه‌ای شدن مدیریت‌ها تأکید کرد.
رهامی ضمن اذعان به پاکدستی دکتر پزشکیان افزود: پست‌های مدیریتی نباید صرفاً بر اساس سهمیه توزیع شوند و رشد سلسله‌مراتبی و تخصص مدیران باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ایده «دولت نخبگان» که در دوره انتخابات ریاست جمهوری مطرح کرده بود، اظهار داشت که کشور باید متناسب با ظرفیت‌های جمعیتی، قومی و منطقه‌ای خود از نخبگان بهره بگیرد.
رهامی همچنین مهاجرت نخبگان را از مسائل مهم کشور دانست و بر ضرورت ایجاد زمینه برای بازگشت و اثرگذاری سرمایه‌های انسانی تأکید کرد.

🌱 مطالعه شاه‌اثرها برای فهم جهان

رهامی در پایان با معرفی کتاب‌هایی همچون «دولت ممتنع» و «چرا ملت‌ها شکست می‌خورند»، بر اهمیت مطالعه و پژوهش در سیاست‌گذاری تأکید کرد و گفت باید از تجربیات جهانی آموخت و مسائل کشور را پیش از آنکه به ابرمسئله تبدیل شوند، حل کرد.
بیست‌وسومین نشست تخصصی فراکسیون اصلاح‌طلبان خانه احزاب البرز، در واپسین روز تابستان، در نهایت به گفت‌وگویی درباره یک پرسش بنیادین تبدیل شد: “چگونه می‌توان میان آرمان و واقعیت، دفاع و صلح، استقلال و تعامل، و سیاست و خیر عمومی توازن برقرار کرد؟
پاسخ‌های مطرح‌شده در این نشست، بر تقویت احزاب، شایسته‌سالاری، آینده‌پژوهی، استفاده از تجربه جهانی و ضرورت گفت‌وگو برای کاهش هزینه‌های ملی تأکید داشت؛ نگاهی که سیاست را نه عرصه هیجان‌های زودگذر، بلکه میدان صبر، عقلانیت، استمرار و ساختن آینده می‌داند.

رضا قاسم‌پور روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی