عصر دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، بیستمین نشست تخصصی فراکسیون اصلاح‌طلبان خانه احزاب استان البرز با عنوان «بررسی چالش‌های تعاون» با حضور دکتر حسین فلاح‌نژاد، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان البرز، هیات همراه و جمعی از دبیران احزاب و کنشگران سیاسی و اجتماعی برگزار شد.

این نشست دو ساعته در فضایی تعاملی برگزار شد و حاضران ضمن طرح پرسش‌ها و دیدگاه‌های خود، مهم‌ترین مسائل حوزه تعاون، اشتغال، مشاغل خانگی، روابط کار، حمایت از کارگران، ضعف نظارت و ضرورت تحول در شیوه مدیریت تعاونی‌ها را مورد بحث و بررسی قرار دادند.

♻️ تعاون؛ ظرفیت به فعلیت نرسیده

در ابتدای نشست، علیمحمدی، معاون تعاون استان، ضمن قدردانی از خانه احزاب به دلیل پیشگامی در برگزاری نشست تخصصی به مناسبت روز تعاون، اظهار داشت: سابقه مدرن تعاون به عنوان یک الگوی کار جمعی به حدود یکصد سال می‌رسد و بخش تعاون نیز در اصل ۴۴ قانون اساسی و اسناد بالادستی مورد توجه قرار گرفته است.

وی وجود مشوق‌ها و بخشودگی‌های مالیاتی را از ظرفیت‌های این بخش دانست و با اشاره به مجموعه‌هایی همچون بانک توسعه تعاون و صندوق توسعه گفت: تعاونی‌ها به اشکال مختلف مالی و غیرمالی مورد حمایت قرار می‌گیرند.

معاون تعاون استان با ارائه آماری از وضعیت تعاونی‌های البرز افزود: از حدود سه هزار تعاونی ثبت‌شده در استان، تنها حدود یک‌هزار و ۲۰۰ تعاونی فعال و پویا هستند. وی همچنین از شکل‌گیری تعاونی‌های جدید در حوزه‌های انرژی خورشیدی و دانش‌بنیان خبر داد و یکی از چالش‌های اصلی تعاونی‌ها را عدم انطباق با فضای جدید کسب‌وکار عنوان کرد. به گفته علیمحمدی، تعاونی‌ها در رقابت با فروشگاه‌های زنجیره‌ای تا حدودی میدان را واگذار کرده‌اند و بسیاری از آنها همچنان با شیوه‌های سنتی اداره می‌شوند. وی تأکید کرد به‌روزکردن تجارت، استفاده از ظرفیت نیروهای خلاق و انتخاب اعضای خوش‌فکر و توانمند می‌تواند در احیای جایگاه تعاونی‌ها مؤثر باشد.

♻️ اشتغال؛ مسئولیت همگانی

در ادامه، دکتر حسین فلاح‌نژاد، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان البرز، ضمن استقبال از برگزاری نشست گفت: خانه احزاب می‌تواند مکانی برای گفت‌وگوی سازنده نخبگان و پاسخگویی مسئولان باشد.

وی با اشاره به گستردگی جامعه هدف وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تعدد زیرمجموعه‌های آن، درباره وضعیت اشتغال استان اظهار داشت: مسئولیت ایجاد اشتغال صرفاً بر عهده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیست و همه دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها در این زمینه سهم دارند. فلاح‌نژاد تأکید کرد برای حل مسئله اشتغال، هم‌افزایی میان دستگاه‌های مختلف ضروری است.

وی سهم اشتغال استان را حدود ۵۵ درصد در بخش خدمات، ۳ درصد در کشاورزی و مابقی در صنعت اعلام کرد و افزود: در کشورهای توسعه یافنه بیشترین سهم اشتغال معطوف به حوزه خدمات و گردشگری‌ست.

♻️بازارِ کار مهارت و جوانان شغل می‌طلبد

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز با اشاره به تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی گفت: جوانان امروز به دنبال شرایط بهتر، درآمد بالاتر و حداقل ساعات کار هستند و خانواده‌ها نیز دغدغه اشتغال فرزندان خود را دارند. وی یکی از مشکلات موجود را فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیاز بازار کار دانست و افزود: دانشگاه در مواردی مهارت‌های لازم را به جوانان ارائه نمی‌دهد و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای با توسعه آموزش‌های مهارت‌محور در مسیر رفع این خلأ حرکت می‌کند.

فلاح‌نژاد همچنین به مشوق‌های بیمه‌ای و طرح کارورزی اشاره کرد و گفت دولت باید زمینه جذب جوانان در بازار کار را با ابزارهای حمایتی و تشویقی فراهم کند.

♻️ مشاغل خانگی؛ تولیدکننده خوب، فروشنده ضعیف

فلاح‌نژاد بخش دیگری از سخنان خود را به اشتغال خرد و مشاغل خانگی اختصاص داد و گفت: حوزه اشتغال خرد و مشاغل خانگی بر عهده این مجموعه است و در این بخش، فعالان بسیاری تولیدکنندگان خوبی هستند، اما در حوزه فروش و بازاریابی ضعف دارند. وی از ایجاد نخستین مرکز ساماندهی مشاغل خانگی استان البرز خبر داد و گفت برای تمام شهرستان‌های استان نیز نمایشگاه‌هایی با محوریت مشاغل خانگی ایجاد خواهد شد.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز همچنین به طرح «هزار میدان، هزار بازار» اشاره کرد و بر ضرورت ایجاد بازار و فضای رقابتی برای محصولات مشاغل خانگی و خرد تأکید کرد.

♻️ از شورای عالی اشتغال؛ تا رصد بازار

فلاح‌نژاد با اشاره به جایگاه شورای عالی اشتغال به ریاست رئیس‌جمهور اظهار داشت: این شورا وظیفه سیاست‌گذاری و رصد بازار کار را بر عهده دارد و سیاست‌های اشتغال باید با توجه به تحولات واقعی بازار کار تدوین و اجرا شود.

♻️ جنگ و بی‌برقی؛ فشار بر اشتغال

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز در ادامه با اشاره به شرایط پساجنگ گفت: از دی‌ماه گذشته و به‌ویژه در جریان جنگ چهل‌روزه، حوزه اشتغال استان تحت تأثیر قرار گرفت به ویژه با آسیب دیدن صنایع فولاد و پتروشیمی، چالش‌ها بیشتر شد.

وی قطعی برق را نیز یکی دیگر از عوامل ایجاد مشکل برای تولید دانست و گفت برای کاهش تعدیل نیرو، کارگروهی تشکیل شد و بخش عمده کارگرانی که تعدیل شده بودند، مجدداً به کار بازگشتند.

فلاح‌نژاد همچنین از اقدامات حمایتی و بیمه‌ای برای کارگران تعدیل‌شده خبر داد.

♻️ فلسفه تعاون؛ مردمی‌سازی اقتصاد

فلاح‌نژاد با اشاره به قانون بخش تعاون گفت: قانون تعاون از قوانین مترقی برای مردمی‌کردن تصمیمات اقتصادی است. وی در عین حال با اشاره به برخی مشکلات تعاونی‌ها و بازتاب رسانه‌ای تعاونی‌های مسئله‌دار تصریح کرد: باید پذیرفت که در فضای نظارت نیز ضعف‌هایی وجود دارد.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز بر نقش اعضای تعاونی‌ها در اصلاح این وضعیت تأکید کرد و گفت مردم باید در انتخاب هیأت‌مدیره‌ها دقت بیشتری داشته باشند و افراد توانمند و پاسخگو را انتخاب کنند.

وی همچنین از الکترونیکی‌شدن انتخابات تعاونی‌های بزرگ از جمله فروشگاه مصرف فرهنگیان خبر داد و آن را اقدامی در مسیر افزایش شفافیت و مشارکت اعضا دانست.

♻️ تعاونی‌ها؛ از تسهیل تا کمیسیون کارگری

فلاح‌نژاد درباره مسیر پیگیری مشکلات تعاونی‌ها گفت: چاره‌اندیشی برای مشکلات این بخش می‌تواند از مسیر ستاد تسهیل و مصوبات آن یا از طریق کمیسیون کارگری تشکیل‌شده در استانداری دنبال شود.

وی تأکید کرد حل مشکلات تعاونی‌ها نیازمند استفاده از ظرفیت‌های قانونی و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی است.

♻️سه‌جانبه‌گرایی؛ محور تنظیم روابط کار

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز در بخش دیگری از سخنان خود، تنظیم روابط کارگر و کارفرما را از مهم‌ترین وظایف این مجموعه دانست و گفت: سه‌جانبه‌گرایی و گفت‌وگو میان کارگر، کارفرما و دولت باید مبنای تنظیم روابط کار قرار گیرد.

فلاح‌نژاد با اشاره به حجم پرونده‌های حوزه روابط کار گفت: سالانه حدود ۱۳ هزار پرونده مورد بررسی قرار می‌گیرد و ناآشنایی با حقوق و تکالیف قانونی یکی از عوامل افزایش شکایت‌هاست.

وی از اجرای برنامه‌های آموزشی درباره قانون کار خبر داد و در پایان تأکید کرد: «فضای ما، فضای پاسخگویی است.»

♻️ جمع‌بندی

بیستمین نشست تخصصی فراکسیون اصلاح‌طلبان خانه احزاب البرز، تصویری روشن از بخشی از ظرفیت‌ها و چالش‌های اقتصاد تعاون در استان ارائه کرد؛ اقتصادی که در قانون اساسی جایگاهی مهم دارد، اما در میدان عمل هنوز با فاصله قابل توجهی میان ظرفیت و عملکرد مواجه است.

وجود حدود سه هزار تعاونی ثبت‌شده در برابر ۱۲۰۰ تعاونی فعال، ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی، نظارتی و مدیریتی این حوزه را بیش از پیش نمایان می‌کند. تعاونی‌های امروز برای بقا و رقابت در اقتصاد جدید، نیازمند مدیریت حرفه‌ای، شفافیت، نظارت مؤثر، فناوری، بازاریابی، مهارت و مشارکت واقعی اعضا هستند. در کنار آن، توسعه مشاغل خانگی و خرد نیز بدون دسترسی به بازار، آموزش، برندینگ و شبکه فروش پایدار، نمی‌تواند به اشتغال پایدار منجر شود.

تداوم نشست‌های تخصصی میان مدیران اجرایی، احزاب و جامعه مدنی، در صورت همراهی با پیگیری و مطالبه‌گری مستمر، می‌تواند زمینه‌ای برای طرح دقیق‌تر مسائل و تبدیل دیدگاه‌های کارشناسی به راهکارهای اجرایی و سیاست‌های مؤثر در مسیر توسعه اقتصادی و اجتماعی استان فراهم کند.

رضا قاسم‌پورروزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی