بانک تجارت در پنج ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ با عبور از الگوی سنتی درآمدزایی، نشانه‌های ورود جدی‌تر به بانکداری مدرن را به نمایش گذاشت؛ جایی که رشد ۵۷ درصدی درآمدهای عملیاتی، جهش ۷۰ درصدی درآمدهای کارمزدی و افزایش ۶۰ درصدی خالص درآمد عملیاتی، در کنار رشد ۶۴ درصدی منابع و ۶۱ درصدی تسهیلات، نسبت به مدت مشابه سال قبل، از شکل‌گیری یک مدل درآمدی متنوع‌تر و پایدارتر در «وتجارت» حکایت دارد؛ مدلی که در آن رابطه با مشتری، ارائه خدمت و خلق درآمد از خدمات بانکی، بیش از گذشته به موتور سودآوری بانک تبدیل شده است.

به گزارش سرزمین مانا به نقل از مدیریت امور روابط عمومی بانک تجارت، این بانک در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ تصویری متمایز از بانکداری مدرن را نشان داد، تصویری که در آن افزایش منابع و تسهیلات، همزمان با تغییر ترکیب سپرده‌ها، جهش فعالیت‌های ارزی، رشد درآمدهای کارمزدی و تقویت درآمدهای حاصل از مدیریت دارایی‌ها اتفاق افتاده است. این تغییر می‌تواند نشانه‌ای از حرکت وتجارت به سمت مدلی باشد که در آن منابع پایدارتر، خدمات متنوع‌تر و درآمدهای غیرمشاع نقش بیشتری در سودآوری بانک ایفا می‌کنند.

این گزارش می‌افزاید: جمع درآمدهای بانک تجارت در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۴ با رشد ۵۷ درصدی از حدود ۵۸ هزار و ۹ میلیارد تومان به ۹۰ هزار و ۹۳۰ میلیارد تومان رسیده است. هرچند درآمد تسهیلات همچنان ستون اصلی این درآمد است و با رشد ۴۱ درصدی به حدود ۵۸ هزار و ۱۵۷ میلیارد تومان رسیده؛ اما اتفاق مهم‌تر در جایی رخ داده که سایر موتورهای درآمدی بانک با سرعتی بسیار بیشتر از درآمد تسهیلات حرکت کرده‌اند.

کارنامه پنج‌ماهه نخست امسال وتجارت نشان می‌دهد درآمد کارمزدی ۷۰ درصد، درآمد سپرده‌گذاری ۱۳۳ درصد، درآمد سرمایه‌گذاری ۸۶ درصد و درآمد اوراق بدهی ۴۴۳ درصد افزایش یافته است. همین ترکیب، داستان وتجارت را از یک رشد ترازنامه‌ای جدا می‌کند و به آن معنای متفاوت می‌دهد: یعنی این بانک در حال ساختن چند موتور درآمدی در کنار موتور سنتی تسهیلات است.

رشد منابع وتجارت با تنوع بالا

در بانکداری، رشد منابع نقطه شروع است، نه نقطه پایان. پرسش مهم این است که منابع جذب‌شده تا چه اندازه پایدارند، چه میزان هزینه دارند و چگونه می‌توان آنها را به دارایی‌های درآمدزا تبدیل کرد؟ کارنامه بانک تجارت نمونه‌ای از بهره‌وری منابع و مصارف را نمایان می‌سازد چرا که مانده سپرده‌های بانک تجارت در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۶۴ درصدی به حدود ۱۷۷۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رشد به خودی خود قابل توجه است، اما ترکیب آن اهمیت بیشتری دارد.

سپرده‌های ریالی بانک با رشد ۵۱ درصدی به حدود ۱۴۷۵ هزار میلیارد تومان رسیده‌اند، در حالی که سپرده‌های ارزی با جهش ۱۹۸ درصدی به حدود ۲۹۷ هزار میلیارد تومان افزایش یافته‌اند. در نتیجه، سهم سپرده‌های ارزی از کل منابع از ۹ درصد به ۱۷ درصد رسیده است.

این تغییر را نمی‌توان صرفاً یک جابه‌جایی حسابداری دانست. افزایش وزن منابع ارزی، در کنار رشد قابل توجه تسهیلات ارزی، نشان می‌دهد تجارت در حال افزایش ظرفیت خود در عملیات و تأمین مالی ارزی است؛ ظرفیتی که با مدیریت مناسب ریسک ارز می‌تواند در آینده به یکی از پایه‌های درآمدی بانک تبدیل شود.

اما در سمت ریالی نیز یک اتفاق مهم در حال شکل‌گیری است چرا که سپرده‌های غیرهزینه‌ای ریالی با رشد ۴۱ درصدی به حدود ۴۶۶ هزار میلیارد تومان رسیده‌اند. این منابع از منظر مدیریت بهای تمام‌شده پول اهمیت بالایی دارند، چرا که فشار کمتری بر هزینه سود بانک وارد می‌کنند. در مقابل، سپرده‌های هزینه‌زای ریالی نیز ۵۱ درصد رشد کرده و به حدود ۸۱۳ هزار میلیارد تومان رسیده‌اند. بنابراین پیام این اعداد دوگانه است: بانک تجارت منابع بیشتری جذب کرده، اما مرحله بعدی مدیریت آن، بهینه‌سازی ترکیب منابع و کنترل هزینه تجهیز پول خواهد بود.

یکی از بخش‌های قابل توجه در ساختار منابع بانک تجارت، رشد سپرده‌های قرض‌الحسنه جاری ریالی است. چرا که این سپرده‌ها با رشد ۴۱ درصدی به حدود ۳۹۹ هزار میلیارد تومان رسیده‌اند و ۲۳ درصد کل مانده سپرده‌های بانک را تشکیل می‌دهند.

منابع جاری برای یک بانک فقط به دلیل حجم آنها مهم نیستند؛ این منابع معمولاً با رابطه روزمره مشتری با بانک پیوند دارند. هرچه مشتری عملیات مالی، پرداخت‌ها، دریافت‌ها و گردش حساب خود را بیشتر در بانک انجام دهد، ظرفیت بانک برای ارائه خدمات و خلق درآمد کارمزدی نیز افزایش می‌یابد. از همین منظر، رشد منابع جاری را باید در کنار رشد درآمد کارمزدی بانک تجارت دید. این دو می‌توانند دو سوی یک رابطه باشند: مشتری فعال‌تر، خدمات بیشتر و در نهایت درآمد کارمزدی بیشتر. این همان جایی است که مفهوم بانکداری مدرن از یک شعار فاصله می‌گیرد و به مدل کسب‌وکار نزدیک می‌شود.

تسهیلات؛ موتور قدیمی با سوخت جدید

رشد منابع زمانی اهمیت دارد که در سمت دارایی‌های بانک نیز به فعالیت اقتصادی تبدیل شود. مانده تسهیلات بانک تجارت در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۶۱ درصدی به حدود ۱۴۳۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. اما همانند منابع، ترکیب تسهیلات نیز مهم است.

مرابحه با رشد ۶۶ درصدی به حدود ۴۹۵ هزار میلیارد تومان رسیده و ۳۵ درصد پرتفوی تسهیلاتی بانک را تشکیل می‌دهد. تسهیلات ارزی نیز با جهش ۱۴۲ درصدی به حدود ۴۱۷ هزار میلیارد تومان رسیده و ۲۹ درصد کل تسهیلات را در اختیار دارد. به این ترتیب، تنها دو سرفصل مرابحه و تسهیلات ارزی بیش از ۶۴ درصد پرتفوی تسهیلاتی بانک را تشکیل می‌دهند.

در کنار این دو، قرض‌الحسنه با رشد ۳۳ درصدی به حدود ۱۴۱ هزار میلیارد تومان و خرید دین با رشد ۱۵ درصدی به حدود ۵۹ هزار میلیارد تومان رسیده‌اند. رشد ۶۸ درصدی بدهکاران اعتبارات اسنادی و ۱۷۹ درصدی بدهکاران ضمانت‌نامه‌ها نیز از افزایش فعالیت‌های تجاری بانک حکایت دارد. بنابراین تسهیلات‌دهی وتجارت فقط بزرگ‌تر نشده؛ بخشی از رشد آن به سمت ابزارهای مرتبط با تجارت و فعالیت بنگاه‌ها حرکت کرده است.

تسهیلات ارزی؛ فرصت بزرگ بانک تجارت

جهش ۱۴۲ درصدی تسهیلات ارزی یکی از مهم‌ترین اعداد کارنامه وتجارت به حساب می‌آید. رشد این بخش در کنار افزایش ۱۹۸ درصدی سپرده‌های ارزی، نشان می‌دهد فعالیت ارزی بانک در دو سمت منابع و مصارف در حال گسترش است. برای بانک تجارت که سابقه و ظرفیت قابل توجهی در حوزه تجارت خارجی دارد، توسعه این بخش می‌تواند فرصت مهمی برای افزایش درآمد و تقویت جایگاه بانک در تأمین مالی تجارت باشد.

البته رشد سریع فعالیت ارزی همزمان به معنای افزایش ضرورت مدیریت ریسک است. تغییرات نرخ ارز، تسعیر مانده‌ها، کیفیت اعتبارات ارزی و توان وصول مطالبات، همگی باید در کنار رشد حجم فعالیت مورد توجه قرار گیرند. بنابراین موفقیت این بخش فقط با رشد عددی تسهیلات ارزی سنجیده نمی‌شود؛ بلکه با کیفیت بازده و مدیریت ریسک مشخص خواهد شد.

کارمزدها، پیشران جدید درآمدهای بانک تجارت

مهم‌ترین تفاوت عملکرد وتجارت نسبت به دیگر بازیگران بازار پول به سهم درآمدهای مشاع و غیرمشاع برمی‌گردد که وجه تمایز بانکداری را عیان می‌سازد. هرچند درآمد تسهیلات همچنان با سهم ۶۴ درصدی اصلی‌ترین منبع درآمد بانک تجارت است، اما سهم ۲۵ درصدی درآمد کارمزدی نشان می‌دهد یک موتور درآمدی مهم در کنار تسهیلات شکل گرفته است.

درآمد کارمزدی در پنج ماه نخست امسال ۷۰ درصد رشد کرده و به حدود ۲۳ هزار میلیارد تومان رسیده است. این عدد برای آینده بانک اهمیت زیادی دارد. درآمد کارمزدی به بانک اجازه می‌دهد بخشی از درآمد خود را از محل ارائه خدمت به مشتری کسب کند؛ نه صرفاً از محل تجهیز منابع و اعطای تسهیلات. هرچه خدمات دیجیتال، بانکداری شرکتی، تأمین مالی زنجیره‌ای، خدمات پرداخت، ضمانت‌نامه، اعتبارات اسنادی و سایر خدمات تخصصی توسعه پیدا کنند، ظرفیت رشد این بخش نیز افزایش خواهد یافت. از همین رو، درآمد کارمزدی می‌تواند یکی از مهم‌ترین مسیرهای حرکت تجارت به سمت بانکداری خدمات‌محور باشد.

مدیریت مطلوب دارایی در بانک تجارت

رشد درآمدهای اوراق بدهی، سپرده‌گذاری و سرمایه‌گذاری نیز نشان می‌دهد بانک تجارت در حال استفاده گسترده‌تر از ظرفیت مدیریت دارایی است. به گونه‌ای که درآمد اوراق بدهی ۴۴۳ درصد، درآمد سپرده‌گذاری ۱۳۳ درصد و درآمد سرمایه‌گذاری ۸۶ درصد در پنج‌ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه پارسال رشد کرده‌اند.

از منظر استراتژیک، افزایش سهم این فعالیت‌ها نشان می‌دهد بانک تجارت در حال حرکت به سمت مدل چندموتوره درآمدی است؛ مدلی که در آن تسهیلات همچنان موتور اصلی است، اما کارمزد، مدیریت دارایی و فعالیت‌های ارزی نیز سهم بیشتری پیدا می‌کنند.

نکته کلیدی این است که پایدارسازی منابع در بانک‌ها نباید تنها به افزایش حجم سپرده‌ها محدود شود. هنر مدیریت بانک در مرحله بعد این خواهد بود که منابع پایدار را با هزینه مناسب جذب کند و بازده دارایی‌ها را به اندازه‌ای افزایش دهد که حاشیه درآمدی بانک حفظ و تقویت شود. در همین نقطه است که رشد درآمد کارمزدی اهمیت مضاعف پیدا می‌کند؛ زیرا توسعه درآمدهای غیرمشاع می‌تواند بدون تحمیل هزینه متناظر با تجهیز منابع، به تقویت درآمد بانک کمک کند.

دستاورد و میوه شیرین بانکداری مدرن بانک تجارت در قالب سود با کیفیت‌تر و تکرارشونده‌تر برای سهامدار، خدمت متمایزتر برای مشتری قابل تحلیل است چرا که این در حال حرکت به سمت مدلی است که منافع سهامدار و مشتری در آن می‌تواند هم‌جهت شود. چرا که در بانکداری مدرن، سهامدار به دنبال سودآوری پایدار است؛ مشتری به دنبال خدمات بهتر، سریع‌تر و تأمین مالی مطمئن‌تر؛ و بانک به دنبال منابع پایدار و درآمد متنوع.

آنچه اکنون بانک تجارت ثبت کرده،‌ بیانگر ظهور دوباره بانکی است که که منابع جاری و پایدار بیشتری جذب می‌کند، توان بیشتری برای تأمین مالی دارد، خدمات بیشتری به مشتری ارائه می‌دهد، درآمد کارمزدی بیشتری ایجاد می‌کند. از سوی دیگر هزینه پول را کنترل می‌کند، ظرفیت بیشتری برای حفظ حاشیه سود خواهد داشت و کیفیت دارایی‌های خود را حفظ می‌کند تا رشد امروز را به سودآوری فردا تبدیل کند. عملکرد تجارت در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ از چنین چرخه‌ای نشانه‌هایی ارائه می‌دهد.

بانکداری به نفع همه به سبک تجارت

رشد ۶۴ درصدی سپرده‌ها، افزایش ۶۱ درصدی تسهیلات، رشد ۵۷ درصدی درآمدهای عملیاتی و افزایش ۶۰ درصدی خالص درآمد عملیاتی، هرکدام بخشی از این تصویر بزرگ‌تر از قاب دستاوردهای بانک تجارت را نشان می‌دهند. میوه شیرین بانکداری مدرن فقط افزایش یک عدد در صورت‌های مالی نخواهد بود؛ بلکه بانکی خواهد بود با منابع باثبات‌تر، درآمد متنوع‌تر، توان اعتباری بیشتر و رابطه عمیق‌تر با مشتری. و شاید همین، مهم‌ترین پیامی باشد که کارنامه پنج‌ماهه وتجارت به بازار می‌دهد؛ بانکداری آینده فقط درباره پول نیست؛ درباره ساختن رابطه‌ای پایدار با مشتری و تبدیل این رابطه به ارزش اقتصادی برای بانک و سهامدار است.