روز جهانی چای هر ساله در ۲۱ مه (۳۱ اردیبهشت) جشن گرفته می‌شود تا اهمیت فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی این نوشیدنی محبوب را در سراسر جهان گرامی بدارد. این روز در سال ۲۰۰۵ در دهلی نو آغاز شد و در سال ۲۰۱۹ توسط سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شد.
(منبع: سازمان ملل)

تاریخچه چای: از افسانه تا واقعیت
افسانه‌ای چینی می‌گوید که در سال ۲۷۳۷ پیش از میلاد، امپراتور شن‌نونگ هنگام جوشاندن آب، برگ‌هایی از درخت چای به طور تصادفی در آن افتاد و نوشیدنی جدیدی به‌وجود آمد.
واقعیت تاریخی نشان می‌دهد که چای برای نخستین‌بار در چین، شمال میانمار و شمال شرق هند کشت شد و ابتدا به عنوان دارو مصرف می‌شد.
در قرن سوم میلادی، چای به نوشیدنی روزمره تبدیل شد. سپس در قرن شانزدهم پرتغالی‌ها و هلندی‌ها آن را به اروپا بردند و بریتانیا در قرن هفدهم با ترویج چای در هند، تولید تجاری‌اش را آغاز کرد.
(منبع: Britannica)

مصرف جهانی چای
چای پس از آب، دومین نوشیدنی پرمصرف در جهان است.
بیش از ۵ میلیارد فنجان چای در روز در دنیا نوشیده می‌شود.
در سال ۲۰۲۳، مصرف جهانی چای به حدود ۶.۲۱۲ میلیون تن رسید.
(منبع: Tea & Coffee Report 2024)

 تولید و تجارت جهانی چای
در سال ۲۰۲۲، میزان تولید جهانی چای به ۲۹.۸ میلیون تن رسید.
چهار کشور چین، هند، کنیا و سری‌لانکا با هم ۸۱٪ از کل تولید جهانی چای را انجام دادند.

در سال ۲۰۲۳:

چین: ۲۱.۸٪ صادرات جهانی

کنیا: ۱۷٪

سری‌لانکا: ۱۶.۱٪

هند: ۸.۸٪
(منبع: LinkedIn – Export Genius)

 اهمیت اجتماعی و اقتصادی چای
صنعت چای معیشت بیش از ۱۳ میلیون نفر را در سراسر جهان تأمین می‌کند، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه.
(منبع: سازمان ملل)

سازمان‌های بین‌المللی فعال در صنعت چای

۱٫ کمیته بین‌المللی چای (International Tea Committee – ITC)

کمیته بین‌المللی چای که در سال ۱۹۳۳ تأسیس شده، یک سازمان غیرانتفاعی و بی‌طرف است که آمارهای دقیق و به‌روز درباره تولید، صادرات، واردات و قیمت چای را منتشر می‌کند. این کمیته توسط کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده چای حمایت می‌شود و به عنوان منبع رسمی آمارهای جهانی چای شناخته می‌شود.
 inttea.com

۲٫ گروه بین‌دولتی چای زیر نظر فائو (FAO Intergovernmental Group on Tea – IGG/Tea)

این گروه تحت نظارت سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) فعالیت می‌کند و بستری برای مشاوره بین‌دولتی در زمینه روندهای تولید، مصرف، تجارت و قیمت چای فراهم می‌آورد. همچنین، این گروه به بررسی سیاست‌های ملی و تأثیرات بین‌المللی آن‌ها بر بازار چای می‌پردازد.
 FAO – Intergovernmental Group on Tea

۳٫ شراکت اخلاقی چای (Ethical Tea Partnership – ETP)

ETP یک سازمان جهانی است که با هدف بهبود شرایط اجتماعی و زیست‌محیطی در زنجیره تأمین چای فعالیت می‌کند. این سازمان با تولیدکنندگان چای، شرکت‌ها و سازمان‌های غیردولتی همکاری می‌کند تا استانداردهای اخلاقی و پایداری را در صنعت چای ترویج دهد.
 etp-global.org

۴٫ سازمان تجارت منصفانه بین‌المللی (Fairtrade International)

این سازمان با هدف بهبود شرایط زندگی کشاورزان و کارگران از طریق تجارت منصفانه فعالیت می‌کند. در صنعت چای، Fairtrade استانداردهایی را برای قیمت منصفانه، شرایط کاری مناسب و توسعه پایدار تعیین می‌کند و محصولات دارای گواهی Fairtrade را به مصرف‌کنندگان معرفی می‌نماید.
 fairtrade.net

۵٫ ابتکار تجارت پایدار (IDH – The Sustainable Trade Initiative)

IDH با تسهیل همکاری بین شرکت‌های چای، سازمان‌های جامعه مدنی و دولت‌ها، به دنبال ایجاد تغییرات ساختاری در زنجیره تأمین چای است. این سازمان پروژه‌هایی را در زمینه بهبود درآمد کشاورزان، شرایط کاری و پایداری زیست‌محیطی اجرا می‌کند.
 idh.org/focus-areas/tea

 چالش‌ها و فرصت‌های پایدار
برندهای چای امروزه به سمت بسته‌بندی‌های دوستدار محیط زیست و تولید پایدار حرکت می‌کنند تا هم به سلامت انسان و هم به کره زمین کمک کنند.
(منبع: Mintel)

نتیجه‌گیری
روز جهانی چای فرصتی است برای قدردانی از این نوشیدنی که نه تنها بخشی از فرهنگ‌ها و سنت‌های جهانی است، بلکه در اقتصاد، اشتغال و پایداری نیز نقش پررنگی دارد.
امروز، با یک فنجان چای، به تاریخ، تلاش کشاورزان و زیبایی ساده این نوشیدنی فکر کنیم.

اعظم آریامنش